İbrâhim b. Sa’d (183/799) ve Kitâbü’l-Mübtede’ ve’l-Meb’As ve’l-Meğâzî Rivayetinin Ahmed b. Hanbel’in Müsned’ine Yansıması

Authors : Ramazan TOPAL

Pages : 68-92

Doi:10.47169/samer.1084798

View : 52 | Download : 16

Publication Date : 2022-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İbn İshâk’ın Sîret’i siyer alanında yazılan en önemli kitaplardan biridir. İbn İshâk’ın güvenilir bir muhaddis ve müverrih olması daha sonraki tarihlerde İslâmî ilimlerde yazılan eserlerde birçok rivayetinin yer almasında etkili olan unsurlardandır. Ayrıca bunda, onun güvenilir kabul edilen talebelerinin de etkili olduğu anlaşılmaktadır. Bunlardan biri İbrâhim b. Sa’d’dır. İbrâhim b. Sa’d sadece İbn İshâk’ın rivayetlerinin bir ravisi değildir. Ayrıca İbn İshâk’ın Sîret’inin meşhur nüshalarından birine sahiptir. İbrâhim b. Sa’d’ın Sîret’in ilk nüshasına sahip olduğu söylenmektedir. Bu husus, Sîret’i ondan sonra dinleyen Seleme b. Fazl ve Bekkâî gibi ravilerin nüshaları arasındaki farklılıkların tespiti ve Sîret’in geçirdiği aşamaların ortaya çıkarılması açısından mühimdir. Bu da İbrâhim b. Sa’d’ın nüshasının tespiti veya inşası ile mümkündür. İbrâhim b. Sa’d’ın Sîret nüshası günümüze ulaşmamıştır. Bununla beraber başta siyer ve hadis kaynaklarındaki İbrâhim b. Sa’d > İbn İshâk senedli siyer rivayetlerinin tespitiyle bu nüsha hakkında önemli bilgiler elde edilebilir. Mutâ’ Tarâbîşî’ye göre İbrâhim b. Sa’d’ın nüshası birçok âlimin eserinde erimiştir. Bununla beraber bu âlimlerden Ahmed b. Hanbel’in Müsned’inde İbrâhim b. Sa’d’ın nüshasından geniş bir şekilde faydalandığı tespit edilmiştir. Bu ve benzeri öne çıkan hususlar sebebiyle Ahmed b. Hanbel’in İbrâhim b. Sa’d > İbn İshâk senediyle naklettiği rivayetlerin önemi artmakta ve bunların tespiti önem kazanmaktadır. Bu makalede ilk olarak kısaca İbrâhim b. Sa’d’ın hayatı, ilmî kişiliği, eserleri ve vefatı hakkında bilgiler verilmiştir. Sonrasında Ahmed b. Hanbel’in Müsned’indeki İbrâhim b. Sa’d’ın Sîret nüshasında bulunduğu düşünülen siyer rivayetleri tespit edilmiştir. Tespit edilen rivayetler günümüze ulaşan Sîret nüshalarıyla karşılaştırılmıştır. Ayrıca Sîret nüshalarında tespit edilemeyen rivayetler hadis kaynaklarında bulunuyorsa, bu kaynaklardan bazıları kaydedilmiştir. Son olarak İbrâhim b. Sa’d’ın rivayetlerinin genel özellikleriyle alakalı öne çıkan hususlara dikkat çekilmiş ve bazı değerlendirmeler yapılmıştır. Bu çalışmayla beraber Sîret’in İbrâhim b. Sa’d nüshasının önemli bir kısmının tespit edildiği ve çalışmanın İbrâhim b. Sa’d’ın nüshasının diğer kaynaklardaki parçalarının belirlenmesiyle bu nüshanın inşasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Keywords : Siyer, Hadis, İbn İshâk, İbrâhim b Sad, Ahmed b Hanbel

ORIGINAL ARTICLE URL