Bedreddin Aynî’nin İkdü’l-Cümân Adlı Tarih Eserindeki Siyer Konularının Müellif Hatlı Nüsha Üzerinden İncelenmesi

Authors : Zübeyir Tetik, İsmail Hakkı Göksoy

Pages : 117-145

Doi:10.47169/samer.1660503

View : 182 | Download : 258

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Hicrî IX (XV). Yüzyılın önemli şahsiyetlerden olan Bedreddin Aynî (ö.855/1451) hem hadis, fıkıh ve tarih alanlarında kaleme aldığı eserler hem de üstlendiği mühim resmî görevler ile Memlükler dönemi ilim ve devlet adamlarından biridir. Hadisciliği ve Buhârî’nin (ö.256/870) eserine yazdığı şerh ile tanınan Aynî’nin, temayüz ettiği ilim dallarından biri de tarih olmuştur. Kâinatın ve ilk insanın yaratılışından 850/1446 yılı sonuna kadar gelen İkdü’l-cümân fî târîhi ehli’z-zamân adında yirmi ciltlik umumî bir dünya tarihi kaleme almıştır. Hz. Peygamber’in siyerine dair müstakil bir eseri günümüze ulaşmayan Aynî, İkdü’l-cümân adlı eserinde onun hayatını umumî tarihin bir parçası olacak şekilde konu edinmiştir. Hz. Peygamber’in hayatı ve şahsiyeti, nübüvveti ve tebliğ faaliyetleri, siyasî ve askerî mücadelelerini kapsayan siyer konularına eserin üçüncü cildinde geniş bir şekilde yer vermiştir. Fakat belirli bölümleri hariç tamamı henüz yayımlanmayan eserin siyer konularını ihtiva eden üçüncü cildi de mahtût halde neşredilmeyi ve ilim dünyasına kazandırılmayı beklemektedir. İşte bu makale çalışmasında İkdü’l-cümân’ın Topkapı Sarayı Kütüphanesi Sultan III. Ahmed Kitaplığı Koleksiyonu’nda bulunan müellif hatlı üçüncü cildin fizikî özellikleri ile Hz. Peygamber’in hayatı, şahsiyeti, Mekke ve Medine dönemlerinde meydana gelen olaylara dair ihtiva ettiği konular ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Böylece söz konusu eserin siyer bölümü bağlamında Aynî’nin Hz. Peygamber’in hayatı ve dönemine dair siyer konularını nasıl ele aldığını incelemek ve siyer çalışmalarına bir nebze de olsa katkı sunmak hedeflenmiştir.
Keywords : Bedreddin Aynî, İkdü’l-Cümân, Yazma Eser, Siyer, Hz. Muhammed.

ORIGINAL ARTICLE URL