El-Burhân ve’l-Îkân Bağlamında Muhammed İhsan Oğuz’un (1887-1991) Kelâmî Yöntemi ve Kader Anlayışı: İbn Teymiyye (Ö.1328) ve İbn Kayyim’e (Ö.1350) Yönelik Müdafaası

Authors : Mahmut Şamil Öztimur

Pages : 16-30

View : 33 | Download : 50

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede, Muhammed İhsan Oğuz’un el-Bürhân ve’l-îkân fî beyâni irâde cüziyye-i insân adlı eserinden hareketle, kader ve insanın iradesi meselelerine dair ortaya koymuş olduğu yaklaşım klasik kelam geleneği ve Selefî düşünce arasındaki tartışmalar bağlamında değerlendirilmektedir. Kelamî ekollerin farklı bakış açıları geliştirdiği bu mesele, özellikle İmam Mâtürîdî ve İmam Eş’arî tarafından sistematik bir biçimde ele alınmıştır. Ancak sonraki dönemlerde Selefî çizgideki bazı alimler bu iki kelam ekolünün kader anlayışını eleştirmiş ve kendi yorumlarını ortaya koymuşlardır. Bu bağlamda, Özellikle İbn Teymiyye ve onun talebesi olan İbn Kayyim’ın İmam Mâtürîdî ve İmam Eş’ari’ye karşı yönetmiş oldukları eleştiriler ve bu eleştirilere yönettiği aklî ve naklî deliller detaylı biçimde incelenmiş; onun Kur’ân ayetlerini yorumlayış biçimi, Kelâmî yöntemi ve metne dayalı savunusu metin çözümlemeleri eşliğinde değerlendirilmiştir. Bu bağlamda çalışma, eserdeki ana argümanları tahlil etmiş; Oğuz’un, klasik kelam ekolleriyle selefî çizgi arasındaki tartışmalarda nasıl bir metodoloji izlediğini ortaya koymuştur. Makalede, Oğuz’un cüz’î irade, kulun fiillerindeki etkisi, Allah’ın ilmi ve kudreti gibi meselelerde ortaya koyduğu sistematik düşüncenin hem geleneksel yaklaşımlara bağlılığı hem de özgün yorumları bakımından dikkat çekici olduğu saptanmıştır.
Keywords : Kelâm, , Muhammed İhsan Oğuz, , İbn Teymiyye, İbn Kayyim el-Cevziyye, Selefîlik, Kader

ORIGINAL ARTICLE URL