Bakıda Havanın Çirklənməsinin Ətraf Mühitə və İnsan Sağlamlığına Təsirinin Tədqiqi

Authors : Ayşən Məmmədova

Pages : 897-905

View : 267 | Download : 372

Publication Date : 2024-06-07

Article Type : Research Paper

Abstract :Məqalədə ətraf mühitlə insan sağlamlığı arasında birbaşa əlaqənin mövcudluğu, xəstəliklərin səbəbləri və yayılmasında atmosferə atılan çirkləndirici maddələrin rolundan bəhs edilir. Bakı şəhərində ölümün əsas səbəbinin qan dövranı sisteminin xəstəlikləri olduğu, 1995-2020-ci illər ərzində ölüm səbəbləri arasındakı onun payının 60%-dən yuxarı olduğu vurğulanır. Bu dövr ərzində ölkə üzrə stasionar mənbələrdən atmosferə atılan çirkləndirici maddələrin miqdarının təqribən 6 dəfə azalması ilə yanaşı, Bakı şəhəri əhalisinin hər 100000 nəfərində bu səbəbdən olan ölüm hallarının 26% lik azalma tendensiyası göstərdiyi kabul edilmekdedir. Stasionar mənbələrdən atmosferə atılan azot və karbon oksidlərinin miqdarına görə ilk yerdə dayanan Bakının Səbail inzibati rayonunun eyni zamanda, qan dövranı sisteminin xəstəliklərinin insidentliyinə görə də 1-ci yerdə olduğu qeyd edilir. Ürək-damar sistemi xəstəliklərinin insidentliyi ilə atmosferə atılan çirkləndirici maddələr arasında əlqənin korrelyasiya əmsalları karbon oksidləri üçün 0,84 (r=0.84, P=0.0006), azot oksidləri üçün 0,77 (r=0.77, P=0.005) olaraq müəyyənləşdirilmişdir. Bu maddələrlə qan dövranı sistemi xəstəliklərinin coğrafi yayılması arasında statistik əhəmiyyətli düzxətli və müsbət əlaqə vardır.
Keywords : Ətraf mühit, çirkləndirici maddələr, insan sağlamlığı, ürək damar xəstəlikləri, şəhər əhalisi

ORIGINAL ARTICLE URL