Reichenbach’ın Mikroistatistikte Zamanın Düzeni ve Zamanın Yönü Hakkındaki Probabilistik Felsefesine Giriş

Authors : Osman Ufuk Dağlı
Pages : 808-829
Doi:10.20981/kaygi.1682956
View : 27 | Download : 33
Publication Date : 2025-09-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Reichenbach, Berlin, Münih ve Göttingen Üniversitelerinde Matematik, Fizik ve Felsefe tahsili yaparken Quantum mekaniğini kurmakta olan Planck, Sommerfeld, Hilbert, Born ve Einstein’ın öğrencisi olmuştur. Probabilite Kanunlarının Realitede Geçerliliğini Kant Felsefesi Üzerine Uygulaması’yla 1915 senesinde Doktora tezini Erlangen’de tamamlamıştır. Reichenbach’a göre” Kesinlik arayışı tutkusu ve determinizm felsefe tarihi boyunca felsefedeki ve bilimdeki birçok sorunun nedenidir Halbuki bu sorunların pek çoğu probabilistik bir anlayışla çözülebilirdi. Tarih boyunca zaman temel bir kavram olarak aynı şekilde ele alındığından zamanın nicelik ve niteliği de sorunlu olmuştur.” Bu çalışma “zamanın düzeni” ve “zamanın yönü” hakkındaki probabilistik felsefeye giriş mahiyetinde olacaktır. Tıpkı vektör anlayışı, metrik tensör anlayışı ölçüm özelliklerini betimlediği gibi zamanın düzeni ve zamanın yönü de fiziksel süreçlerin özelliklerini betimlemektedir. Tek-düze zaman, zaman akışı kesinlik arayışı ve determinizm anlayışlarının birer ürünüdürler. Zamanın düzeni ve zamanın yönü probabilistik olarak ele alındığında fiziksel süreçler geri çevrilebilen süreçler ve geri çevrilemez olarak ikiye ayrılır. Klasik mekaniksel süreçlerde genellikle geri çevrilebilen süreçlerdir. Termodinamiksel süreçler geri çevrilemez süreçlerdir. Klasik mekanik süreçlerde zamanın düzeni betimlenebilirken termodinamiksel süreçlerde fiziksel sürecin düzeni ve fiziksel sürecin yönü betimlenebilmektedir. Bu çalışmada zamanın düzeni ve zamanın yönü gaz moleküllerinin karışımı düzeyinde yani mikroistatistiksel düzeydeki Termodinamiksel süreçlerde probabilistik metotla incelenecektir.
Keywords : Geometri, Uzay, Zaman, Olasılık, Entropi, Zamanın Düzeni, Zamanın Yönü

ORIGINAL ARTICLE URL