Macit Gökberk’in Perspektifinden Cumhuriyetin Çağdaşlaşma İdealinin Gelenekle İlişkisi

Authors : Ahmet Umut Hacifevzioğlu

Pages : 976-992

Doi:10.20981/kaygi.1695002

View : 66 | Download : 46

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Macit Gökberk, ülkemizde felsefenin kurumsallaşması ve Türkçenin felsefe dili olarak kurulması için çaba gösteren bir düşün insanımızdır. İmparatorluğun henüz çöktüğü ve Cumhuriyetin kurulduğu döneme tanıklık eden düşünürün söz konusu dönemin bunalımlarını bizzat yaşayan bir kuşağın mensubu olduğu söylenebilir. Anılan kuşak içinde yer alan kimi felsefecimizin tartıştığı problemler arasında “geri kalmışlık”, “kalkınma”, “çağdaşlaşma”, “Cumhuriyet ve devrimleri” başlıklarının öne çıktığı bilinmektedir. Söz konusu başlıklara ilişkin tartışmalar yürüten felsefecilerimizden biri olan Gökberk, Rönesans Hümanizminden de etkilenen bir Aydınlanmacıdır. Tam da bu nedenle düşünürün Tanzimat’tan Cumhuriyete uzanan Türk modernleşmesi üzerine yaptığı eleştirel değerlendirmeleri onun Aydınlanmacı yaklaşımının izlerini taşır. Gelenekçi bir yapıya sahip olan toplumumuzda Cumhuriyet dönemiyle birlikte yeni değerlerin egemen olmasının kurucu babaların ön gördüğü bir ideal olduğu ileri sürülebilir. Toplumumuzda yeni değerlerin egemen olması ile hedeflenen ise “çağdaşlaşma”dır. Deyim yerindeyse birbirinin anti tezi olan “gelenekçilik” ve “çağdaşlaşma” kavramlarının “Türk Modernleşmesi”nin yorumlanması bağlamında başat öneme sahip olduğu söylenebilir. Yalnız şunu da belirtmek gerekir ki Gökberk, gelenek kavramını tamamen olumsuzlamaz; dolayısıyla da eleştirilerini gelenek kavramının kendisine değil ama gelenekçiliğe yöneltir. Bu çalışmada Macit Gökberk’in aydınlanmacı yaklaşımı perspektifinden Cumhuriyetimizin çağdaşlaşma idealinin gelenekle ilişkisi tartışılmaktadır.
Keywords : Macit Gökberk, Aydınlanma, Gelenekçilik, Çağdaşlaşma, Cumhuriyet

ORIGINAL ARTICLE URL