Necm sûresi bağlamında kummî tefsirinde mezhebî yaklaşımlar

Authors : Eyüp Yiğit

Pages : 108-119

Doi:10.51177/kayusosder.1561884

View : 59 | Download : 41

Publication Date : 2024-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Mezhep ekolleri görüşlerinin doğruluğunu teyit etmek için Kur’ân âyetlerinden delil sunmayı zorunlu bir yol olarak benimsemişlerdir. Şiî müfessir Kummî’de mensup olduğu mezhebi takviye etmek için bu yola tevessül etmiştir. Bu çalışmada Necm sûresi bağlamında Kummî tefsirindeki mezhebî yaklaşımlar ele alınmıştır. Kummî genelde tefsirini özelde ise Necm sûresini Şîa mezhebinin ilkelerini Kur’ânî bir zemine yerleştirmek için te’lif ettiği söylenebilir. Necm sûresi, ilk inzal olan sûrelerden olup müşriklerin Hz. Peygamber’i itham ettiği bazı şeylere cevap vermekte ve ilk secde ayetini barındırmaktadır. Aynı şekilde bu sûrenin âyetleri kısa ve bir kısım müphem ifadeler barındırmaktadır. İsmi zikredilen sûrenin âyetlerinin içerisindeki bir kısım zamirlerin anlaşılması için başka karinelere ihtiyaç duyulmaktadır. Tüm bu özellikler müellifin âyetleri kendi mezhep düşüncesi ekseninde değerlendirmesine sebebiyet vermiştir. Çalışmamızda Necm sûresinde müellifin mezhep eksenli ele aldığı âyetler tespit edilmiş akabinde müellifin bu iddiaları farklı tefsirlerle karşılaştırılmıştır. İlgili başlığın sonunda konu ile alakalı değerlendirmelere yer verilmiştir. Makalede müellifin Kur’ân âyetlerini mezhep eksenli te’vil etmek için zorlama te’villere giriştiği ve Kur’ân’ı bir mezhep kitabına dönüştürmeye çalışmıştır. Müellifin tefsirini yaptığı âyet ile tefsir veya te’vil ekseninde aktardığı bilgiler arasında neredeyse bağlantı kurmak mümkün değildir. Âyetleri ısrarla Hz. peygamber ile ilişkilendirmesinin temel sebebi, Hz. Ali’nin imametini veya halifeliğini Hz. Peygamber ile ilişkilendirme ihtiyacından kaynaklanmaktadır. Mezhep içerisindeki bazı şahıslara isnat ettiği ve âyetlerin tefsiri olarak aktardığı bilgilerin de mezhebini takviye etme amacıyla söylenmiş ve te’yide muhtaç bilgiler olduğunu aktarmamız gerekir. Müellifin bu yaklaşımı neticesinde Kur’ân’ın evrensel mesajlarının mezhebin dar sınırları içerisine sıkıştırıldığı görülmektedir. Çalışmada Kur’ân’a mezhep eksenli yaklaşmanın ve âyetleri keyfi yorumlamanın Kur’ân-ı Kerim’in doğru anlaşılmasında önemli bir engel teşkil etmektedir. Bu çalışma mezhep eksenli Kur’ân değerlendirmelerinin olumsuzluklarına işaret etmesinden dolayı önem arz etmektedir.
Keywords : Tefsir, Kummî, Şîa, Mezhep, İmamet, Taassup

ORIGINAL ARTICLE URL