AVRUPA FUTBOL ENDÜSTRİSİNDE KÖRFEZ SERMAYESİ: POLİTİK MARKSİZM, TARİHSEL-COĞRAFİ MATERYALİZM VE HEGEMONYA

Authors : Doğan Arar, Yasin Avcı

Pages : 661-689

Doi:10.54688/ayd.1741855

View : 81 | Download : 83

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, Körfez sermayesinin Avrupa futbol endüstrisine yönelimi Marksist perspektiften incelenmiştir. 21. yüzyılda Avrupa futbolu, Körfez ülkeleri açısından yalnızca sportif değil, aynı zamanda sermaye birikiminin yeni alanlara erişimini sağlayan stratejik ve ideolojik araç hâline gelmiştir. Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Suudi Arabistan gibi ülkeler, bir yandan petrol ve doğalgaz gelirlerine olan bağımlılıklarını uzun vadede azaltma arayışıyla sermayelerini farklı sektörlere yönlendirirken; diğer yandan uluslararası toplum nezdindeki olumsuz imajlarını dönüştürmek amacıyla futbolu meşruiyet ve hegemonya üretiminde bir araç olarak kullanmaktadır. Bu bağlamda, Avrupa’nın önde gelen futbol kulüplerinin Körfez sermayesi tarafından satın alınmasını ve bu kulüplerle sponsorluk ilişkilerinin kurulmasını alt-yapı ve üst-yapı unsurlarını birlikte ele almayı mümkün kılan Marksizm temelinde incelemek mümkündür. Bu sebeple çalışmanın teorik çerçevesi Marksizm içinde farklı ama birbirini tamamlayan üç yaklaşım temelinde yapılandırılmıştır. Bunlar Ellen Meiksins Wood’un temsil ettiği Politik Marksizm, David Harvey’in tarihsel-coğrafi materyalist yaklaşımı ve Antonio Gramsci’nin hegemonyasıdır. Wood’un yaklaşımı, kapitalizmin tarihsel özgüllüğünü ve devlet-sermaye ilişkilerinin siyasal karakterini ön plana çıkarırken; Harvey’in çözümlemeleri, sermaye birikiminin mekânsal stratejilerle nasıl sürdürüldüğünü ortaya koymaktadır. Gramsci’nin rıza temelindeki hegemonya formülasyonu ise bu sürecin ideolojik meşrulaştırma boyutunu açıklamaktadır. Çalışma kapsamında bu teorik çerçeve; Manchester City, Paris Saint-Germain ve Newcastle United örnekleri üzerinden somutlanmıştır.
Keywords : Körfez Sermayesi, Futbol Endüstrisi, Politik Marksizm, Tarihsel-Coğrafi Materyalizm, Hegemonya.

ORIGINAL ARTICLE URL