MUTARRİZÎ VE EL-İḲNÂʿ ADLI YAZMA ESERİNDE HARFLERE YAKLAŞIMI

Authors : Aladdin Gültekin, İsa Akbıyık

Pages : 293-314

View : 35 | Download : 17

Publication Date : 2025-01-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, el-Mutarrizî’nin el-İḳnâʿ adlı kitabında geçen harfler/edatlara yaklaşımını konu almaktadır. Yaklaşık sekiz yüz yıl önce telif edilmiş olan yazma halindeki kitabın, dünyada tespit edilen yedi nüshası bulunmaktadır. Eserin en önemli nüshalarından biri İstanbul’da Süleymaniye Kütüphanesi Atıf Efendi Koleksiyonu’nda bulunmaktadır. Makalede bu yazma nüsha kullanılarak atıflarda bulunulmaktadır. Eser 250 varak olup, ‘İsimler’, ‘Fiiller’, ‘Harfler’ ve ‘Nahiv’ şeklinde dört bölüme ayrılmaktadır. Her bölüm, dört ana başlığa; bu başlıklar da daha sonra çok sayıda alt başlıklara ayrılmaktadır. el-İḳnâʿ üzerinde şimdiye kadar yapılan birkaç çalışma dışında bu başlık altında bilimsel çalışmanın yapılmaması, Mutarrizî’nin bilim adamları arasında meşhur olmasına rağmen bu eserinin çok fazla tanınmaması, böyle kıymetli bir eseri ilim dünyasına tanıtarak ecdadın Arap Diline yaptığı katkıyı ortaya koyma arzumuz bu çalışmamıza sebep teşkil etmektedir. Bu makalede gösterilebileceği gibi el-İḳnâʿ, konuları farklı bir yöntemle ele almaktadır. Müellifin Arapça dil öğretimine getirdiği yenilikler, eserin önemini oldukça artırmaktadır. Mutarrizî; birinci ana başlıkta cümlede isim ve fiiller üzerinde amil olan edatları, ikinci ana başlıkta âmil olmayan ancak anlama katkı sunan edatları, üçüncü ana başlıkta haklarında ihtilaf bulunan edatları ve son ana başlıkta ise üzerinde görüş farklılığı bulunan harfleri izah etmektedir. Çalışmamız, tarama ve tasnif yöntemi kullanılarak yapılmış olup elde edilen bulgular üç ana başlık altında incelenmiştir. Çalışma sonunda, yazarın önceki ilim adamlarının fikirlerinden yararlandığı, ancak yaptığı sınıflandırmalarla kendine has bir üslup ve bakış açısı da geliştirdiği tespit edilmiştir. Mutarrizî’nin konuları, açık ve anlaşılır örneklerle kısaca anlattığı görülmektedir. Eser, Arapça öğrenmeye yeni başlayacak olanlara edatlardan ne öğreneceklerini kısaca tanıtma ya da en azından isimlerini duyma imkânı sağlamaktadır. Konu anlatımları, ayrıntı yerine konular indeksi görünümündedir.
Keywords : Arap Dili ve Belagati, el-Mutarrizî, el-İḳnâʿ, Nahiv, Huruf

ORIGINAL ARTICLE URL