XVIII. YÜZYIL OSMANLI DÜŞÜNCESİNDE KAMERALİST ÜRETİM ANLAYIŞI

Authors : Mert Can Erdoğan

Pages : 67-88

View : 59 | Download : 18

Publication Date : 2025-01-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Avrupa’ya gönderilen Osmanlı elçilerinin burada kameralist üretim anlayışından etkilendikleri ve bu yaklaşımı Osmanlı kamuoyuna sunarak Nizam-ı Cedid reformlarına öncülük ettikleri savunulmaktadır. Kameralizm, bir ülkenin kendi kaynaklarını en verimli şekilde kullanarak zenginleşmesini ve güçlenmesini amaçlayan yönetim anlayışıdır. Bu anlayışa göre göre devletler, iktisadi kaynaklarını sürekli geliştirmeli ve üretim seviyelerini devamlı olarak artırmayı amaçlamalıdır. Bunun için tarım arazilerini en verimli şekilde ekmeli, madenleri sonuna kadar işletmeli ve ülke nüfusunu bütünüyle üretime dâhil etmelidir. Ayrıca ülke içerisinde üretimi mümkün olan hiçbir ürün, yurt dışından ithal edilmemeli, yerli imalat sanayi her alanda faaliyet göstererek, ülkenin her türlü ihtiyacına cevap vermelidir. Osmanlı elçilerinin XVIII. yüzyılın ikinci yarısında kaleme aldıkları sefaretnameler ve layihalar araştırmanın temel kaynağını oluşturmaktadır. Bu eserlerde Osmanlı elçileri, görev yerlerinde edindikleri gözlem ve izlenimlerini paylaşmakta ve uluslararası gelişmeleri Osmanlı kamuoyuna aktarmaktadırlar. Böylece Osmanlı yazarlarının, Alman coğrafyasında egemen olan kameralist üretim anlayışına yönelik nasıl görüşler geliştirdiklerini ele almak mümkün olmaktadır. Çalışmamız öncelikle kameralist anlayışın temel unsurlarını ele alacak ve bu anlayışın Avrupa’da nasıl bir gelişim süreci geçirdiğini ortaya koyacaktır. Daha sonra bu anlayışın Osmanlı gündemine taşınmasında kilit rol oynayan Ahmet Resmi Efendi’nin Viyana ve Berlin sefaretnameleri ele alınacak ve bu sefaretnameler vasıtasıyla kameralist fikirlerin Osmanlı devlet adamları arasında nasıl yayıldığı incelenecektir. Ardından III. Selim döneminde Berlin ve Viyana’ya gönderilen Osmanlı sefirlerinin gözlemleri değerlendirilecek ve böylece Osmanlı Nizam-ı Cedid düşüncesi ile Kameralizm arasındaki bağlar ortaya konacaktır.
Keywords : Kameralizm, Nizam-ı Cedid, Osmanlı Düşüncesi, XVIII. Yüzyıl

ORIGINAL ARTICLE URL