Duraklama ve Gerileme Dönemi Osmanlı Siyasetnamelerinde Devletin Hazinesine İlişkin Tespitler

Authors : Rıdvan ENGİN

Pages : 83-99

Doi:10.53306/klujfeas.1235533

View : 65 | Download : 8

Publication Date : 2023-03-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Siyasetnameler, eski çağlardan beri devlet yönetiminde meydana gelen bozulmalara ve yozlaşmalara yakından tanıklık eden dönemin aydınları tarafından hükümdarlara ve devlet adamlarına arz edilen nasihat niteliğindeki eserlerdir. Bu perspektiften ele alındığında bu türdeki eserlerin yazıldığı dönemin iktisadi, mali, siyasi ve toplumsal yapısını yansıttığı söylenebilir. Bu çalışmada Osmanlı Devleti’nin duraklama ve gerileme döneminde yazılan bazı siyasetname örnekleri incelenmiştir. Bu çerçevede devlet hazinesinin mevcut durumuna ilişkin yazarların tespitleri ortaya konmuştur. Genel olarak değerlendirildiğinde siyasetname örneklerinde devlet hazinesine ilişkin en çok üzerinde durulan meselenin devletin gelir ve giderleri arasındaki dengesizlik olduğu görülmektedir. Bunun yanı sıra vergi toplamakla görevlendirilen tahsildarların halka kötü davranması, vergi muafiyeti nedeniyle hazine gelirlerinin azalması, maaşlı asker sayısının fazlalığı nedeniyle devlet harcamalarının artması, geçmişte alınan borçların ödenememesi, devlet yönetiminde rüşvetin yaygın olması da ele alınan diğer meseleler arasında yer almaktadır. Ayrıca devlet hazinesinden sorumlu defterdarların adil, dürüst, bilgili, tecrübeli ve dindar kimseler olması gerektiği sıkça vurgulanmaktadır.
Keywords : Osmanlı Devleti, siyasetname, hazine, maliye tarihi, vergi

ORIGINAL ARTICLE URL