Sera Koşullarında Bal Arılarının (Apis mellifera L.) Kullanım Olanaklarının Araştırılması

Authors : Ahmet Kuvancı, Gülden Ayvaz Baykal, Veli Öz, Şeref Cınbırtoğlu

Pages : 297-303

Doi:10.29278/azd.1695231

View : 50 | Download : 33

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Türkiye’de sera yetiştiriciliğinde bombus arıları kullanılsa da bal arılarından yeterince faydalanılamamaktadır. Özel tasarım kovanlarla ve küçük bir popülasyonla oluşturulan kolonilerin sera içerisinde etkinliği araştırılmaya çalışılmıştır. Materyal ve Yöntem: 36x25x19 cm ebatlarında iki taraflı uçuş delikleri bulunan kovan kullanılmıştır. Bu kovan için 33x15 cm ebatlarında çerçeveler hazırlanmıştır. Önde ve arkada iki giriş deliği olan bu girişlerin istenilen zamanda sürgü yardımıyla basitçe aktif ve pasif edilebilir özellikte tasarlanan bir ruşet kovan içerisinde küçük bir popülasyona sahip kovan ebatlarına uygun 2 adet arılı çerçeve verilerek (ana arı ve 300-400 işçi arı) küçük bir koloni oluşturulmuştur. Seradaki çiçeklenmenin hemen öncesinde koloni seranın havalandırma penceresinin yanına ve pencere ile aynı yükseklikte bir noktaya koyularak uçuş deliklerinin bir tarafı dış ortama, diğer uçuş deliği de sera içerisine bakacak şekilde yerleştirilmiştir. Üreticilerin sera içerisindeki bal arılarının kendilerini rahatsız etmemeleri için sera içerisinde çalışma yapacağı günün önceki günün akşamında sera bağlantılı uçuş deliği kapatılarak dış taraftaki sürgü deliği açılmıştır. Sera içerisinde deneme için 3 farklı noktasında belirli bitkiler üzerindeki çiçekler belirlenerek bunlar üzerinde arı ziyaret sayımları yapılarak ayrıca koloni yaşam gücü, arılı çerçeve sayısı ve kuluçka üretim etkinliğine de bakılmıştır. Araştırma Bulguları: Sera içerisine koyulan kolonide kovan içi nisbi nemin % 64-77 arasında değişkenlik göstererek her zaman Sera içi nisbi nemin altında yer aldığı belirlenmiştir. Kovan içi sıcaklık 20.3 - 31.7 °C arasında değişkenlik göstermiştir. Çalışma başlangıcında 204 cm2 olan Kuluçka alanı başlangıca göre 21 gün sonra % 57, 42 gün sonra ise % 101 artış göstermiştir. Bal arılarının 5 salatalık Çiçeği Üzerine 5 dakikalık süreç içerisinde gün içerisinde sabah saatlerinde 3.71 adet ortalama ile en yoğun ziyareti gerçekleştirmiş olup günlük ortalama ziyaret sayısı 2.42 adettir. Sonuç: Bu bulgular ve gözlemlerden yola çıkarak özel tasarım kovanlarla belirli bir kural dahilinde arıların sera içerisinde çalışabildiği gözlemlenip belirlenmiştir. Bu tür uygulamalarda arının sokmayanı olmaz yaklaşımıyla sera içerisinde çalışacak üreticilerin arı alerjisi olmaması, aynı zamanda hırçınlık eğilimi az koloniler tercih etmesi önem taşımaktadır.
Keywords : Bal arısı, Apis mellifera, Bombus terresteris, hıyar, sera, tozlaşma

ORIGINAL ARTICLE URL