Kur’an Tefsirinde Mekâsıdü’ş-Şerîa Yaklaşımı: Amaç Odaklı Anlam Arayışı

Authors : Abdullah Özüçalışır

Pages : 216-238

Doi:10.64270/kider.1732901

View : 133 | Download : 193

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede, Kur’an tefsirinde giderek daha fazla önem kazanan Mekâsıdü’ş-Şerîa (İslam hukukunun amaçları) yaklaşımı teorik ve uygulamalı yönleriyle ele alınmaktadır. Geleneksel tefsir yöntemlerinde genellikle lafız merkezli ve bağlamsal yorumlar öne çıkarken, Mekâsıd yaklaşımı ayetlerin literal anlamlarını aşarak onların arkasındaki nihai gayeleri, yani şeriatın korunmayı hedeflediği temel değerleri merkeze alır. Bu değerler arasında zarurî ihtiyaçların korunması (zarûrât-ı hamse) olarak bilinen canın, dinin, aklın, malın ve neslin korunması ilkeleri öne çıkar. Bu yöntem, Kur’an’ın bütüncül mesajını çağdaş toplumsal meselelerle ilişkilendirerek yorumlamaya olanak sağladığı için, özellikle modern dönemde yeni bir tefsir yöntemi olarak dikkat çekmektedir. Çalışmada, Mekâsıd düşüncesinin tarihsel arka planı kısaca ele alındıktan sonra, bu yaklaşımın klasik ve çağdaş tefsir anlayışlarındaki yeri değerlendirilmiştir. Yusuf el-Karâdâvî ve Muhammed Tahir İbn Âşûr gibi önemli çağdaş müfessirlerin Mekâsıd merkezli yaklaşımları analiz edilerek bu yöntemin teorik temelleri ve uygulama biçimleri ortaya konmuştur. Ayrıca seçilen örnek bir ayet üzerinden maksada dayalı tefsir pratiği yapılarak yöntemin yorum gücü somutlaştırılmıştır. Sonuç olarak, Mekâsıdü’ş-Şerîa yaklaşımının Kur’an’ın evrensel mesajını modern dünyanın ihtiyaçlarıyla buluşturma çabasında önemli bir imkân sunduğu tespit edilmiştir.
Keywords : Tefsir, Kur’an, Mekâsıdü’ş-Şerîa, Maksat Temelli Yorum, Çağdaş Tefsir Yaklaşımları, Zarûriyyât-ı Hamse

ORIGINAL ARTICLE URL