Tansuknâme-i İlhânî’nin Eski Anadolu Türkçesine Bilinmeyen Tercümesi

Authors : Fatih Kurtulmuş

Pages : 576-604

Doi:10.51531/korkutataturkiyat.1425401

View : 75 | Download : 66

Publication Date : 2024-04-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Taşlar ve taşlardan yapılan aletler insanlık tarihinin önemli unsurları arasında yer almaktadır. Tarih boyunca insan hayatına yön vermiş, insanlığın gelişmesine ve ilerlemesine yardımcı olmuştur. Tahminen avcı-toplayıcı zamanlarda başlayan kullanımı zaman içerisinde madenlerin ve değerli taşların da keşfedilmesiyle hayatın ayrılmaz birer parçası haline gelmiştir. Tarım aletlerinden barınmaya, ziynet eşyalarından tılsım ve büyü gibi inançlara kadar çok yaygın bir kullanım alanı oluşmuştur. Taşların, insanlar arasında manevi bağlamda önemli rol oynadığı ve farklı kültürlerde çeşitli anlamlar yüklendiği de bilinen bir gerçektir. Taşların insan hayatının önemli bir parçası haline gelmesiyle konuyla ilgili eser verme geleneği de ortaya çıkmıştır. Zaman içerisinde taş çeşitlerinin artması ve yeni madenlerinde keşfedilmesi ile beraber literatürün doğmasına neden olmuş; farklı kültür ve medeniyet dairelerinde yüzlerce eser yazılmıştır. Antik Yunan döneminde Aristoteles, Theophrastos, Plinius gibi isimler ile başlayan taşlar ile ilgili eser verme geleneği İslam medeniyetinde Kindî, Birûnî, ibn-i Sînâ gibi âlimlerle zirve noktasına ulaşmıştır. Osmanlı Dönemi’nde Türkçe yazılmış değerli taşlarla ilgili kitaplar arasında Dürr-i Meknûn, Cevher-nâme, Tuhfe-i Muradî, Risâle-i Cevâhir-nâme, Yakutatü’l Mehâzin fi Cevâhiri’l-Meᶜadin, Cevhernâme-i Sultân Murâdî bulunmaktadır. Bu eserlerde genel olarak değerli taşların özellikleri, iyisi ve kötüsü, faydaları ve değerleri konularında bilgiler verilmiştir. Bu makalede Tansuknâme-i İlhânî’nin Eski Anadolu Türkçesine yapılan bilinmeyen bir tercümesi tanıtılacaktır.
Keywords : Tansuknâme i İlhânî tercümesi, Nasîrüddin Tûsî, değerli taşlar, madenler, cevâhirnâme, cevhernâme

ORIGINAL ARTICLE URL