Disiplin Toplumundan Gözetim Kapitalizmine: Kar Küreyici Filminde Gözetimin Alegorisi

Authors : Şirin Gazialem

Pages : 232-253

Doi:10.53281/kritik.1808036

View : 114 | Download : 135

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Bong Joon-ho’nun Kar Küreyici (Snowpiercer, 2013) filmini, modern gözetim biçimlerinin disiplin toplumundan gözetim kapitalizmine uzanan dönüşümünü temsil eden bir sinemasal alegori olarak ele almaktadır. Çalışmanın kuramsal temeli, Foucault’nun panoptik disiplin modeli, Deleuze’ün denetim toplumu, Bauman ve Lyon’un “akışkan gözetim” yaklaşımı, Zuboff’un gözetim kapitalizmi ve “Big Other” kavramları ile Han’ın psikopolitika tartışmalarını bir araya getirmektedir. Araştırmada ideolojik film eleştirisi yöntemi kullanılmış; film, estetik bir anlatı olmanın ötesinde, çağdaş iktidar ilişkilerinin ve gözetim biçimlerinin temsil edildiği ideolojik bir metin olarak değerlendirilmiştir. Bu çerçevede çalışma, mekân düzeni, görünürlük, rıza ve güvenlik söylemleri üzerinden modern iktidarın dönüşümünü çözümlemektedir. Kuramcıların kavramları doğrultusunda panoptik gözetimin yerini alan veri temelli, akışkan ve içselleştirilmiş denetim biçimlerinin, sinemada hem estetik hem ideolojik düzeyde yeniden üretildiğini görülmektedir. Bu çalışma, Foucault, Deleuze, Bauman–Lyon, Zuboff ve Han’ın gözetim kuramlarını bir araya getirerek disipliner, denetimsel ve verisel iktidar biçimlerinin sinemadaki etkileşimini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kar Küreyici filmi üzerinden yürütülen çözümleme, sinemanın yalnızca eleştirel bir temsil alanı değil, aynı zamanda gözetimin estetik yeniden-üretim biçimi olarak da işlediğini göstermektedir.
Keywords : : Disiplin Toplumu, Denetim Toplumu, Gözetim Kapitalizmi, İdeolojik Film Eleştirisi, Kar Küreyici

ORIGINAL ARTICLE URL