Klasik Türk Şiirinde Bir Sembol Olarak “Diken”
Authors : Nazmi ÖZEROL
Pages : 23-41
View : 71 | Download : 14
Publication Date : 2020-04-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Şiir dilinde göstergeler yalnızca bir kavramı yansıtmakla kalmaz, zamanla yeni yeni anlamlar kazanır; ayrıca onu algılayanın zihninde değişik tasarımların oluşmasına da yol açar. Şair, kimi sözcüklere okuyanda/dinleyende çeşitli duyguların doğmasını sağlayan anlam yüklemeleri yaparak âdeta o sözcükleri sembol hâline getirir. Günümüzde sembol kavramıyla ifade edilen “mazmun” Klasik şiirde kelimelerin ilk bakışta anlaşılan ya da bilinen anlamının arkasında gizlenen anlamı ifade eder. Mazmun oluşturmada edebî sanatlar, arka plandaki anlam ilgisini kurma ve hissettirmeyi sağlar. Mazmunlarda teşbih, istiare, mecaz-ı mürsel, hüsn-i talil, tevriye sanatı önemli görevler üstlenir. Bu çalışmada günlük dilde kullanılan diken (hâr) göstergesinin, Klasik şiirde temel anlamının yanı sıra yepyeni bağlantılarla, yakın ve uzak çağrışımlar sağlayan göstergelerle, alışılmadık bağdaştırmalara gidilerek kazandığı sembolik anlamlar üzerinde durulacaktır. Diken sembolünün sade, küçük ve basit görünümlü bir hususiyet arz etmesine karşın şairlerin muhayyilesinde karmaşık, büyük ve çok yönlü çağrışımlara kapı araladığı görülmüştür. Şiirde “diken”le kurulan ilgi ve ilişkilendirmelerde daha çok şekilsel özellikler ile dikenin çağrıştırdığı olumsuz anlamlar (batma, yaralama, can acıtma, sıkıntı verme, engel olma, zarar verme, değersizlik vb.) dikkat çekmektedir. Bunlardan başka dikenin bazı olumlu duygu durumlarını anlatmada da kullanıldığı tespit edilmiştir.Keywords : Klasik Türk şiiri, sembol, diken
ORIGINAL ARTICLE URL