Çince Kaynaklarda Göktürkler İçin Kullanılan Bir İfade: "Saçlarını Açık Bırakır, Giysilerini Soldan İliklerler"

Authors : Gökçen Kapusuzoğlu

Pages : 309-323

Doi:10.46250/kulturder.1684486

View : 125 | Download : 103

Publication Date : 2025-06-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk tarihinin erken dönemlerinin aydınlatılması için kullanılması bir zorunluluk olan Çince kaynaklarda, Göktürklerin geleneklerinden bahsederken kullanılan “saçlarını açık bırakır, giysilerini soldan iliklerler 被髮左衽” ifadesi dikkat çekmektedir. Bu ifade, Çince kaynaklardaki Göktürk monografilerinde onların geleneklerinden bahseden bölümlerde geçmektedir. Daha önce yapılan metin neşirlerinde bu cümledeki sözcüklerin ilk anlamı dikkate alınmış ve Göktürklerin saçlarını açık bırakarak toplamadıkları ifade edilmiştir. Ancak bu ifadenin Göktürklerin geleneğini tanımlayan bir ifade olmadığı, Çinlilerin yabancı halkları tanımlamak için kullandıkları pek çok farklı ve genel geçer ifadeden biri olduğu görülmüştür. Zira bu ifadenin kullanımı çok daha eskiye Konfüçyüs dönemine rastlamaktadır. Çalışmada, bu ifadenin ortaya çıkışı ile Göktürkler hakkında kayıt bulunan Çince kaynaklar incelenmiş ve onların saçlarıyla ilgili birbiriyle örtüşen ve örtüşmeyen kayıtlar karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Ayrıca pek çok kayıtta örgülü saç anlamına gelen ifadelerin de kullanıldığı görülmüştür. Aynı şekilde, Göktürk dönemine ait Çin’de çeşitli yerlerden çıkarılan arkeolojik buluntularla çalışmanın argümanı desteklenmiş ve sözü edilen ifadenin bu zamana kadar yapılan çalışmalarda hatalı kullanıldığı hem tarihî kayıtlarla hem de arkeolojik buluntulara ait görsel öğelerle desteklenerek gösterilmiştir. Bu sayede, Göktürkler hakkında doğru bilinen bir yanlışın düzeltilmesi amaçlanmaktadır.
Keywords : Göktürkler, Çince kaynaklar, gelenek, açık saç, örgülü saç

ORIGINAL ARTICLE URL