Yeni Materyalizm Bağlamında İlhan Berk’in Şeyler Kitabı’nda Nesnelerin Eyleyiciliği

Authors : Mehlika Cingöz

Pages : 195-217

Doi:10.46250/kulturder.1682032

View : 83 | Download : 100

Publication Date : 2025-09-10

Article Type : Research Paper

Abstract :İlhan Berk, yaşama ait birçok şeyi şiirinde yansıtmıştır. Bunu özellikle şairliğinin ilerleyen yıllarında daha net bir şekilde göstermektedir. Harfler, nesneler, hayvanlar, bitkiler, mimari yapılar; kısaca “şeyler” onun birer şiir öznesi olmuşlardır. Yalnızca şiir değil, kaleme aldığı düz yazılarıyla da söz konusu özneler üzerinde düşündüğü ve onları eyleyen, fail olarak gördüğü aşikârdır. Berk’in çoklu okuma evreni onun zihinsel dünyasını genişletmiş, şiirlerini okuyanlar için de yorum zenginliğine olanak yaratmıştır. Bu anlamda onun Şeyler Kitabı’nı yeni materyalizm ışığında incelemek dar anlamda İlhan Berk şiirinin zenginliğini vurgulamaya yardımcı olurken; geniş anlamda bakıldığında edebiyatın, özellikle şiirin, felsefeye örneklem oluşturması açısından ne kadar verimli bir alan yarattığını göstermektedir. Şeyler Kitabı’ndaki nesnelerin eyleyen olma biçimleri ile şiir arasındaki posthümanist ilişki, yeni materyalizm bağlamında önemli bir yere konumlanmaktadır. İlhan Berk’in şeyleri durağan birer varlık olmaktan daha çok anlam üreten, eyleyen varlıklar hâline gelirler. Yalnızca fiziksel gerçeklikleriyle değil, poetik gerçeklik yoluyla da bu şeyler şiir öznesi olurlar. Bu sayede yaşamın bütüncüllüğü ve ortak bir eylemin etrafında çeşitlenmesini İlhan Berk’in Şeyler Kitabı’ndaki şiirlerinde net bir şekilde görebiliriz.
Keywords : yeni materyalizm, şiir, posthümanizm, canlı madde, şey-gücü

ORIGINAL ARTICLE URL