Fiziksel ve Sanal Müzelerde Toplumsal Hafızanın İnşası: Ankara Müzeleri Örneği

Authors : Melike Hatun Sarıaslan, Ezgi Karmaz

Pages : 370-401

Doi:10.46250/kulturder.1758883

View : 172 | Download : 216

Publication Date : 2025-12-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, toplumsal hafızanın fiziksel ve dijital müzeler aracılığıyla nasıl inşa edildiğini sosyolojik bir perspektiften ele almaktadır. Toplumsal hafıza, yalnızca bireysel hatırlama biçimlerinden ibaret olmayıp mekân, beden ve temsil süreçleri aracılığıyla kolektif olarak inşa edilen bir yapıdır. Modern toplumlarda hafıza aktarımının kurumsal ve temsili alanlara taşınmasıyla birlikte müzeler, bu belleğin mekânsal taşıyıcıları olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada, müzelerin bu işlevi hem fiziksel ortamda ziyaret edilen yapılar hem de dijital versiyonları üzerinden karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında Ankara’da yer alan sekiz müzenin fiziksel ziyaretleri gerçekleştirilmiş, bu müzelerin dijital versiyonları içerik çözümlemesi yoluyla incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemiyle yapılandırılan çalışma, betimleyici gözlem ve görsel veri toplama tekniklerine dayanmaktadır. Toplanan veriler, temsil, anlatı yapısı, bilgiye erişim ve ziyaretçi deneyimi gibi temalar etrafında çözümlenmiştir. Bulgular, fiziksel müzelerde hafızanın mekânsal kurgu ve bedensel etkileşim yoluyla daha bütüncül biçimde inşa edildiğini; buna karşılık sanal müzelerde temsile dayalı, daha bireysel ve parçalı bir hafıza deneyiminin ortaya çıktığını göstermektedir. Dijital müzeler bilgiye erişimi kolaylaştırsa da deneyimsel yoğunluk açısından sınırlılıklar taşımaktadır. Müzeler hem geçmişin temsil edildiği hem de deneyim yoluyla yeniden kurulduğu dinamik hafıza mekanları olarak işlev görmektedir.
Keywords : toplumsal hafıza, kültürel miras, hafıza mekanları, dijital temsil, müze deneyimi

ORIGINAL ARTICLE URL