Haydar Ünlüyol’un Şiirlerinde Protesto İşlevi
Authors : Altuğ Ortakcı, Özkan Dağ
Pages : 190-207
Doi:10.46250/kulturder.1800149
View : 79 | Download : 175
Publication Date : 2025-12-10
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmada, halk şairi Haydar Ünlüyol’un şiirlerinde protesto işlevinin hangi temalar ve söylem araçlarıyla kurulduğu ortaya konmuştur. Araştırma problemi, güncel halk şiiri üretiminde protestonun hangi boyutlarda ve ne ölçüde görünür olduğunun belirlenmesidir. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, Bascom’un folklorun dört işlevi modeli ile Başgöz tarafından önerilen “protesto işlevi”ne dayandırılmıştır. Veri, içerik analizi ile çözümlenmiş; metin merkezli çözümlemeler, gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen bilgilerle desteklenmiştir. Neticede protesto temalarının altı kategoride toplandığı saptanmıştır: ekonomik durumu eleştiri, emperyalizmi protesto, gündemi protesto, savaşı protesto, sistemi/düzeni protesto, siyaseti ve siyasî olayları protesto. Bulgularda dağılımın sırasıyla gündemi protesto (67), sistemi/düzeni protesto (57), ekonomik eleştiri (51), siyaseti/siyasî olayları protesto (23), savaşı protesto (18) ve emperyalizmi protesto (5) yönünde yoğunlaştığı belirlenmiştir. Söylemin, tekrar, karşıtlık, ironi/taşlama ve kalıplaşmış deyişlerle güçlendirildiği gözlemlenmiştir. Makale ölçeği nedeniyle her kategori, tekil ve temsil gücü yüksek bir örnek üzerinden ayrıntılandırılmıştır. Sonuç olarak protestonun, tepkisel bir ifade ediş tarzından ziyade toplumsal bilinç ve dayanışma çağrısı üreten işlevsel bir pratik olarak ele alındığı; özellikle yerel/toplumsal meselelerin ifadesinde merkezî bir şiir formuyla estetik eksen hâline geldiği ortaya konmuştur.Keywords : Haydar Ünlüyol, halk şiiri, işlevsel halkbilimi, protesto işlevi, toplumsal eleştiri
ORIGINAL ARTICLE URL