Arkaik Priene’nin Ardys Tarafından Fethi: Samsun (Mykale) Dağı, Çatallar Tepe Mevkii’ndeki Kalıntıların Arkaik Priene’ye Ait Olduğu Düşüncesine Yeni Bir Tarihsel Kanıt

Authors : Aydın Erön, Suat Ateşlier

Pages : 92-111

Doi:10.54577/lycus.1572552

View : 64 | Download : 51

Publication Date : 2025-06-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Ionia Bölgesi’nin önemli kentleri arasında yer alan Arkaik Priene’nin lokalizasyonu konusu halen tartışmalıdır. 2020 yılında başlanılan Kuşadası İlçesi ve Samsun (Mykale) Dağı Yüzey Araştırması projesinin ana hedeflerinden bir tanesi Arkaik Priene’nin lokalizasyonu konusunda yeni hipotezler ortaya koymaktır. Yüzey araştırması çalışmaları sırasında Geç Klasik Dönem’de yeni yerine taşınan Priene’nin yaklaşık 5.5 km kuzeydoğusunda, Çatallar Tepe Mevkii olarak adlandırılan alanda da incelemeler yapılmıştır. Söz konusu arazi, bölgede geçmiş yıllarda incelemelerde bulunan H. Lohmann’ın da dikkatini çekmiştir. H. Lohmann 2004 yılı çalışmaları sonucunda mevcut kalıntıların Melia Antik Kenti’ne ve Panionion Kutsal Alanı’na ait olduğunu ileri sürmüştür. Fakat bu fikrini destekleyebilecek somut bir kanıtı yoktur. Kuşadası İlçesi ve Samsun (Mykale) Dağı yüzey araştırması projesi kapsamında yapılan incelemeler sonucunda mevcut kalıntı ve buluntuların MÖ II. binyıldaki Puranda, ve sonrası süreçte ardılı olduğunu düşündüğümüz Arkaik Priene’ye ait olduğu hipoteziyle 2022 yılında bir yayın hazırlanmıştır. Arkaik Priene’nin Çatallar Tepe Mevkii’nde yer aldığı düşüncemize önemli bir kanıt ne yazık ki yukarıda değinilen ilk çalışmada gözden kaçırılmıştır. Herodotos Historia adlı eserinde Lydia Kralı Ardys hakkında bilgiler verdiği ilgili pasajından anlaşılacağı üzere Ardys’in en önemli başarısı Priene kentini almasıdır. H. Lohmann, Çatallar Tepe Mevkii’nde gerçekleştirdiği kazı çalışmaları sırasında bir tapınak kalıntısının izlerine ulaşmıştır. Cella içerisinde yapılan kazı çalışmaları sırasında tapınaktan daha erken tarihli bir naiskosa ait kalıntılar saptanmıştır. Söz konusu erken naiskos MÖ 7. yüzyıla tarihlendirilmiştir. H. Lohmann elde ettiği buluntulardan yola çıkarak naiskosun MÖ 600-590 yılları arasında tahrip edildiğini düşünmektedir. Mevcut kalıntıları görülen tapınağın söz konusu tahribatın ardından yapıldığı düşüncesi üzerinde durmaktadır. Bize göre tapınağın temelleri içerisinde yer alan daha erken tarihli naiskosun tahribatı Lydia Kralı Ardys’in Arkaik Priene kentini ele geçirmesiyle bağlantılı olmalıdır. Ardys’in tahta geçişi ve hükümdarlık yılları konusundaki öneriler dikkate alındığında bize göre Çatallar Tepe’deki naiskosun tahribatının Lydia saldırısı ile bağlantılı olma ihtimali bir hayli yüksektir.
Keywords : Arkaik Priene, Puranda, Ardys, Çatallar Tepe, Naiskos

ORIGINAL ARTICLE URL