Sporcuların Algılanan Stres ile Bilinçli Farkındalık İlişkisinde Temel Psikolojik İhtiyaçların Aracı Rolü

Authors : Ali Rıza Atıcı

Pages : 657-669

Doi:10.38021/asbid.1766209

View : 96 | Download : 111

Publication Date : 2025-09-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı, algılanan stres ile bilinçli farkındalık ilişkisinde temel psikolojik ihtiyaçların aracı rol oynayıp oynamadığını ortaya koyabilmektir. Araştırma grubunu, Spor Bilimlerinde öğrenim gören 122’ si kadın, 120’si erkek olmak üzere toplam 244 spor yapan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırma grubu, kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırmada kullanılan model, ilişkisel tarama modelidir. Araştırmada, verileri toplamak amacıyla “Kişisel Bilgi Formu”, “Algılanan Stres Ölçeği”, “Sporcu Bilinçli Farkındalık (Mindfulness) Ölçeği” ve “Egzersizde Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği” kullanılmıştır. Analiz sürecinde betimsel analiz, regresyon analizi ve korelasyon analizleri kullanılmıştır. Çoklu regresyon için aracılık ilişkisi, Hayes tarafından geliştirilen SPSS PROCESS Macro v4.2 eklentisi kullanılarak analiz edilmiştir. Sporcuların algılanan stres düzeyleri ile sporda bilinçli farkındalık düzeyleri arasında yüksek düzeyde ve negatif yönde, algılanan stres düzeyleri ile temel psikolojik ihtiyaç düzeyleri arasında orta düzeyde negatif yönde, bilinçli farkındalık düzeyleri ile temel psikolojik ihtiyaç düzeyleri arasında zayıf düzeyde ve pozitif yönde bir ilişki olduğu görülmektedir. Regresyon analizine göre, algılanan stresin bilinçli farkındalığa doğrudan etkisi anlamlı bulunmuştur. Bununla birlikte, temel psikolojik ihtiyaçların bilinçli farkındalık üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmuştur. Aracılık analizine göre, algılanan stresin bilinçli farkındalık üzerindeki etkisinin bir kısmının temel psikolojik ihtiyaçlar aracılığıyla gerçekleştiğini doğrulamaktadır. Bireylerin algıladıkları stresin bilinçli farkındalıklarını doğrudan etkilediğini ve temel psikolojik ihtiyaçların bu ilişkiye aracılık ettiğini göstermektedir. Bu durum, bireylerin psikolojik ihtiyaçlarının tatmin edilmesinin, stresin bilinçli farkındalık üzerindeki etkisini azaltabileceğini ortaya koymaktadır.
Keywords : Algılanan Stres, Bilinçli Farkındalık, Temel Psikolojik İhtiyaçlar

ORIGINAL ARTICLE URL