Vergi Diplomasisi ve Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Teorik Analizi: Oyun Teorisi Perspektifinden Bir Yaklaşım

Authors : Özgür Kızıltoprak

Pages : 92-114

View : 38 | Download : 89

Publication Date : 2026-01-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada vergilendirme diplomasisinin karmaşık yapısını incelemek ve bu alanda eklektik bir teorik çerçeve oluşturmak amacıyla uluslararası ilişkilerin temel teorilerinden yararlanılmıştır. Çalışmada özellikle çokuluslu şirketlerin kârlarının vergilendirilmesinde ortaya çıkan “dibe doğru vergi yarışı” sorununa çözüm olarak geliştirilen çifte vergilendirmeyi önleme antlaşmalarını oyun teorisi perspektifinden analiz etmektedir. Teorik yaklaşımlar incelendiğinde, Liberal Kurumsalcılık yaklaşımı bu anlaşmaları işlem maliyetlerini düşürerek ve mutlak kazançlar sağlayarak işbirliğini teşvik eden faydalı mekanizmalar olarak değerlendirmektedir. Buna karşılık Realizm ve Eleştirel Uluslararası Politik Ekonomi teorileri, vergi rekabetini sıfır toplamlı bir oyun olarak tanımlayarak çifte vergilendirmeyi önleme antlaşmalarının “treaty shopping” gibi mekanizmalar aracılığıyla vergi kaçınmasına yol açabileceğini ve pareto etkin olmayan bir nash dengesi doğurabileceğini savunmaktadır. Çalışma, çifte vergilendirmeyi önleme antlaşmalarının tekrarlı bir oyun olduğunu ve “İşbirliği, İşbirliği” ile “Rekabet, Rekabet” olmak üzere iki Nash dengesi sunduğunu belirtmektedir. Bu bağlamda çifte vergilendirmeyi önleme antlaşmaları, devletleri daha yüksek kazançlı işbirliği dengesinde tutan ve suboptimal rekabet dengesinden kaçınmalarını sağlayan kurumsal bir mekanizma işlevi görmektedir. Bu çok yönlü analiz, vergilendirme diplomasisinin dinamik doğasını ve sürekli adaptasyon gereksinimini ortaya koymaktadır.
Keywords : Vergi Diplomasisi, , Çifte vergilendirmeyi Önleme Antlaşmaları, Mahkumlar Çıkmazı, Liberalizm, Neoliberal Kurumsalcılık

ORIGINAL ARTICLE URL