5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabının Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi

Authors : Süleyman Temur

Pages : 473-518

Doi:10.52826/mcbuefd.1583199

View : 64 | Download : 31

Publication Date : 2025-06-27

Article Type : Review Paper

Abstract :Toplumsal cinsiyet eşitliği, tüm bireylerin toplumsal, politik ve ekonomik hayatta eşit hak, fırsat ve sorumluluklara sahip olmasını hedefleyen evrensel bir ilkedir. Sosyal bilgiler dersi ise tüm derslerin ortak hedefi olan toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda farkındalık yaratma ve bireyleri bilinçlendirme görevini üstlenmede, bu alandaki eğitime öncülük etmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında okutulan 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitabının toplumsal cinsiyet bağlamında değerlendirilmesidir. Çünkü ders kitapları, öğrenme sürecinde hem öğretmen hem de öğrenci için yol gösterici bir kaynak niteliğindedir. Nitel araştırma yöntemi kapsamında doküman incelemesinin kullanıldığı bu çalışmada, ders kitabındaki görsellerin toplumsal cinsiyet temsilleri, içerik analiziyle incelenmiştir. Araştırma sonuçları, ders kitabında kız çocuklarının daha sık temsil edildiğini, ancak yetişkin bireyler arasında erkeklerin daha fazla yer aldığını ortaya koymuştur. Ayrıca birlikte gösterilme bağlamında en fazla “sadece kız çocukların gösterildiği” tespit edilmiştir. Cinsiyet temsillerinin \\\"Yaşayan Demokrasimiz\\\" öğrenme alanında yoğunlaştığı, \\\"Ortak Mirasımız\\\" alanında ise sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Görsellerde yer alan cinsiyet temsillerinin çoğunlukla dış mekânlarda, öğrenme ve okula yönelik eylemler gerçekleştirirken tasvir edildiği ve profesyonel meslek gruplarında temsil edildiği gözlemlenmiştir. Bu bağlamda, toplumsal cinsiyet perspektifinden değerlendirildiğinde ders kitabının önemli kazanımlar sağladığı ancak bu alandaki hedeflere tam olarak ulaşamadığı sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Keywords : Sosyal Bilgiler, Ders Kitabı, Toplumsal Cinsiyet

ORIGINAL ARTICLE URL