Kuramsal ve Metodolojik Bir Çerçevede Osmanlı Arkeolojisi ile Tarihsel Arkeoloji

Authors : Seher Selin Özmen
Pages : 327-352
Doi:10.16985/mtad.1573211
View : 66 | Download : 33
Publication Date : 2025-06-16
Article Type : Research Paper
Abstract :Osmanlı arkeolojisi, Osmanlı İmparatorluğu’nun geniş bir coğrafyaya yayılarak bıraktığı zengin arkeolojik mirası ele alan ve tarihsel arkeolojinin bir alt dalı olarak giderek önem kazanan bir araştırma alanıdır. Uzun yıllar boyunca Türkiye’de ulus-devlet ideolojisinin etkisiyle ihmal edilen Osmanlı arkeolojisi, ilk olarak Orta Doğu ve Yunanistan’daki tarihsel arkeologların çalışmalarıyla akademik tartışmalara dâhil edilmiştir. Türkiye’de ise başlangıçta sanat tarihçilerinin öncülük ettiği araştırmalar, arkeologların kazı çalışmalarına katılmasıyla arkeolojik derinlik kazanmış, Osmanlı tarihine yönelik çalışmalara yazılı belgelerin ötesinde maddi kültür verilerini de ekleyerek yeni bir boyut kazandırmıştır. Bu çalışmanın amacı, Osmanlı arkeolojisinin gelişim sürecini, metodolojik yeniliklerini ve disiplinler arası yaklaşımlar ile bilimsel değerini artırma sürecini incelemektir. Araştırma kapsamında, tarihsel arkeoloji ve Osmanlı arkeolojisi kavramları tanımlanmış; her iki alanın teorik çerçeveleri ve yöntemleri karşılaştırılarak bu alanların kapsadığı ana konular ve özgün yöntemler açıklanmıştır. Osmanlı arkeolojisinin tarihsel arkeolojiye katkıları, Orta Doğu ve Yunanistan’dan örnekler sunularak ele alınmış, bu alandaki temel araştırmalar ve bu araştırmalara katkı sağlayan bilim insanları hakkında bilgi verilmiştir. Osmanlı arkeolojisinin kuramsal bağlamı ve tarihsel arkeoloji içindeki önemi vurgulanarak, bu disiplinin uluslararası alanda daha geniş bir yere sahip olması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu çalışma, Osmanlı Arkeolojisi ile Tarihsel Arkeoloji arasındaki kuramsal ve metodolojik ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma hem nitel hem de karşılaştırmalı analiz yöntemlerine dayanmakta; arkeolojik veriler, yazılı belgeler ve ikincil literatürden elde edilen bilgiler ışığında yürütülmektedir. Çalışmada, Osmanlı dönemine ait arkeolojik buluntular, mimari yapılar ve kent dokuları üzerine yapılan güncel araştırmaların yanı sıra, tarihsel arkeolojinin teorik altyapısına dair temel kaynaklardan da yararlanılmıştır.
Keywords : Osmanlı Arkeolojisi, Tarihsel Arkeoloji, Arkeoloji, Metodoloji.

ORIGINAL ARTICLE URL