İsmail Gasprinski’nin Tercüman Gazetesi Penceresinden Rusya Müslümanlarında Süreli Yayınlar ve “Birlik” Söylemi

Authors : Ozan Karabulak

Pages : 776-799

Doi:10.16985/mtad.1583423

View : 186 | Download : 344

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :1905 Devrimi’nden sonra Rusya’da Türk dilinde birçok yeni süreli yayın ortaya çıktı. Bunların her biri farklı ideolojik yönelimlere sahiplerdi. Kırımlı eğitimci ve yazar İsmail Mirza Gasprinski (1851-1914) idaresindeki Tercüman (1883-1918?) yirmi seneden fazla bir zamandan beri yayın hayatında olduğundan dolayı Rusyalı Müslüman matbuatının aldığı yeni şekil ve girdiği yeni yolu kayıt altına aldı. Fakat bütün bu süreç boyunca Gasprinski’nin yeni süreli yayınların kendince belirlediği ve Rusya Müslümanlarının asıl ihtiyaçları olduğunu düşündüğü gündemin dışına çıkmamaları yönünde baskıcı bir tavır takındığını savunuyorum. Bu makalenin odak noktası gazete ve dergilerin Tercüman penceresinden nasıl görüldükleri ve yeni durum karşısında Gasprinski’nin nasıl pozisyon aldığıyla ilgilidir. Dolayısıyla bu makale Gasprinski’nin Tercüman’ı bölgeler ve lehçeler ötesi bir yere konumlandırıp diğer bütün periyodiklerden ayrıştırdığı, daha da önemlisi “birlik” söyleminin matbuattaki tartışmalardan beslenen bir temeli olduğu sonucuna varıyor. Bunu yaparken de Tercüman ve diğerleri arasında çeşitli başlıklar altında gerçekleşen tartışmalara odaklanıyor.
Keywords : İsmail Mirza Gasprinski, Tercüman, Rusya Türkleri, Rusya Müslümanları, süreli yayın, Tatar basını, Ceditçilik

ORIGINAL ARTICLE URL