Moğol Hakimiyeti Döneminde Develerin Rolüne Genel Bir Bakış

Authors : Yavuz Delibalta
Pages : 657-684
Doi:10.16985/mtad.1659503
View : 178 | Download : 361
Publication Date : 2025-12-15
Article Type : Research Paper
Abstract :XIII-XIV. yüzyıllarda Moğollar, Orta Asya bozkırlarında yaygın olan çift hörgüçlü Baktriya develerini kullanmaktaydı. Ekonomik açıdan develerin etinden, sütünden ve yününden istifade eden Moğol göçebeleri, develeri daha ziyade yük ve çeki hayvanı olarak kullanırlardı. Askerî seferlerde ihtiyaç duyulan her türlü malzemenin nakliyesinde develer birinci derecede rol oynamaktaydı. Lojistik tedarik açısından özellikle ağır kuşatma araç-gereçlerinin ve diğer silah-teçhizat stoklarının uzun mesafeler arasında hareketinde develerin taşıma veya çekme gücünden istifade edilirdi. Büyük zaferler sonucu elde edilen zengin ganimetler de develerin sırtında Moğol merkezine taşınıyordu. Moğol hakimiyetinin her döneminde develere büyük önem verilmiş ve develer, çeşitli coğrafyalardan haraç, vergi veya hediye olarak kabul edilmiştir. Develer, Moğolların Yam teşkilatında özellikle bazı çöl bölgelerinde istihdam edilmiş ve bu anlamda haber alma sisteminde de etkili bir şekilde kullanılmıştır. Değerli yük hayvanı olmaları itibariyle develer, özellikle uzun mesafeli ticarî hayata katkılarıyla ön plana çıkmıştır. Moğol idaresi altında kıtalar arası ticaret, daha önce görülmemiş derecede gelişmiştir. Bu dönemde, İpek Yolu üzerinde ticarî malların nakliyesinde ana aktör olan develer, Doğu-Batı arasındaki etkileşime büyük katkı sağlamıştır. Bu çalışmada XIII-XIV. yüzyıllarda Moğol hakimiyeti altında develerin ekonomik, askerî, idarî, ticarî ve kültürel alanlardaki yeri ve önemi genel bir çerçevede ele alınarak incelenmiştir.
Keywords : Moğollar, Deve, Baktriya Devesi, Nakliye, Lojistik, Ticaret

ORIGINAL ARTICLE URL