Nato’nun Alan Dışılık Kavramının Ortaya Çıkışı: Süveyş Krizi ve Türkiye’nin Rolü

Authors : Vahdettin Engin, Samet Tufan

Pages : 701-734

Doi:10.16985/mtad.1671502

View : 432 | Download : 285

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :1948 yılında başlayan Kuzey Atlantik Antlaşması müzakerelerinde ortaya çıkan NATO’nun Alan Dışılık konusu, 4 Nisan 1949’da NATO’nun kuruluşundan 1956 Süveyş Krizi’ne kadar üyeler arasında sessiz bir şekilde devam etmiştir. NATO’nun kuruluş sürecinde gündeme gelen NATO’nun Alan Dışılık konusu, kısa bir süre sonra hem NATO belgelerine hem de NATO Genel Sekreteri’nin raporuna yansımıştır. NATO’nun lider ülkesi ABD ile Avrupalı eski sömürgeci ülkelerin ulusal çıkarlarının çatışmasıyla başlayan Alan Dışılık konusu, 1952 yılında Türkiye’nin NATO’ya katılması ile yeni bir boyut kazanmıştır. Türkiye’nin Alan Dışılık konusuna yeni boyut kazandırmasının sebebi ise stratejik enerji kaynaklarının çıkış noktası ve SSCB’nin nüfuz etmeye çalıştığı Orta Doğu’ya sınır olmasından kaynaklanmaktadır. 1956 yılında Süveyş Krizi’nin ortaya çıkmasıyla NATO’nun çekirdeğini tehdit eden ilk ciddi Alan Dışılık konusu, Kuzey Atlantik İttifakı’nın gündemine oturmuştur. NATO’nun Alan Dışılık konusuna ABD ve Avrupalılar farklı açılardan yaklaşırken Türkiye bu sorunu, komünizm tarafından her yönden çevrelenme ve bir beka sorunu olarak görmüştür. Türkiye, bağımsızlıklarını yeni kazanmış, ekonomik ve siyasi istikrarsızlık yaşayan Üçüncü Dünya ülkelerinin SSCB’nin nüfuzuna girmesini, sadece kendi varlığını tehdit eden bir durum olarak değil, aynı zamanda NATO’nun güneydoğu kanadının güvenliğine yönelik bir tehdit olarak da değerlendirmiştir.
Keywords : NATO, Alan Dışılık, Türkiye, Süveyş Krizi

ORIGINAL ARTICLE URL