1913 Tarihli Bir Ankete Göre Kayseri Vakıf Kütüphaneleri (Mehmed Paşa, Hacı Halil Efendi ve Raşid Efendi Kütüphaneleri)

Authors : Ekrem Tak

Pages : 987-1015

Doi:10.16985/mtad.1786098

View : 94 | Download : 193

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede, İSAM Arşivi Turgut Kut Koleksiyonu’nda yer alan 1913 tarihli özgün bir anket defteri esas alınarak, Kayseri’de kurulmuş olan üç önemli vakıf kütüphanesinin kurumsal yapısı, işleyişi ve personel organizasyonu analiz edilmiştir. Maarif Nezareti tarafından taşradaki vakıf kütüphanelerinin durumu hakkında bilgi edinmek amacıyla düzenlenen bu anket, söz konusu kurumların vakfiye şartlarına uygun bir şekilde işletilip işletilmediğini tespit etmek açısından tarihî bir kaynak özelliği taşımaktadır. Çalışmada, Matbah-ı Âmire Emini Hacı Halil Efendi, Sadr-ı Esbak Mehmed Paşa ve Reisülküttab Mehmed Raşid Efendi kütüphanelerine yöneltilen sorular ve verilen cevaplar ışığında bu kurumların fizikî yapıları, koleksiyon büyüklükleri, kitapların fiziki durumu, fihristlerin var olup olmadığı, personel yapıları, görevlilerin maaşları, görev süreleri ve diğer bürokratik işleyişleri detaylı biçimde ele alınmıştır. Özellikle hâfız-ı kütüblerin sayısı, görev saatleri ve tayin süreçleri, taşra kütüphanelerinde idari düzenin gelişmişliğini göstermesi açısından dikkat çekicidir. Ayrıca, her vakfın kurucusunun biyografisi üzerinden kurumların kuruluş amaçları da analiz edilerek vakıf sisteminin Osmanlı entelektüel hayatındaki yeri ve önemi vurgulanmıştır.
Keywords : Osmanlı, Vakıf, Kütüphane, Hâfız-ı Kütüb, Kayseri

ORIGINAL ARTICLE URL