Ömer Türker. Allah’ın Hikmetinden Sual Olur Mu? İstanbul: Ketebe Yayınları. 2024. 98 Sayfa.

Authors : Merve Keleş

Pages : 425-430

View : 250 | Download : 165

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Other Papers

Abstract :Allah’ı bir fiile sevk eden saikler meselesi İslam düşünce gelenekleri tarafından süregelen tartışma konulardan biridir. Bu çalışma Ömer Türker’in Ekim 2024 yılında yayınlanan Allah’ın Hikmetinden Sual Olur Mu? başlıklı kitabını değerlendirmektedir. İlahi fiillerin nedenliliğine dair kelam ekolleri açısından bir soruşturma yürüten Türker, Tanrı’nın fiillerini iradî mi yoksa zorunlu olarak mı gerçekleştirdiği sorusuna verilen cevapları ve bu cevapların doğrudan belirlediği metafizik düşüncenin yapısını değerlendirmektedir. Eserde öncelikle ilahi fillerin illette talilini zorunlu gören Mu‘tezilî geleneğin aslah kavramı ve bu konuda Kadı Abdulcebbâr’ın sınırlı zorunluluk anlayışı ele alınmaktadır. Daha sonra İmam Eş‘arî’nin Allah’ın tüm fiillerinin hikmet içermesine dayanan görüşünün kelam düşüncesinde alemin hâdis, muhdisinin de kadim olduğu kabulünde ortaya çıkarttığı sorunlara işaret edilmektedir. Mâtürîdî geleneğin tavrı Allah’ın zâtı gereği hakîm olduğuna dayanan hikmet tasavvuru bağlamında incelenerek geleneklerin birbirinden farklılaşan yönlerine dikkat çekilmektedir. Eş‘arî geleneğin hikmet merkezli kudret görüşünü yeniden sorunsallaştıran Türker, Gazzâlî’nin ilâhî bilgiyi önceleyen çö- zümünün kelâmî açıdan en tutarlı görüş olduğunu düşünmektedir.
Keywords : İlahi Fiiller, Nedensellik, Yaratma

ORIGINAL ARTICLE URL