ʿAlī b. el-ʿAbbās el-Mecūsī’nin Kāmilu’ṣ-Ṣınāʿati’ṭ-Ṭıbbiyye eserinde damardan kan alma-2: Kan alınan damarların sayısı ve yararları

Authors : Özgür Kuş, Ahmet Acıduman

Pages : 508-518

Doi:10.31020/mutftd.1638173

View : 58 | Download : 69

Publication Date : 2025-05-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Bu çalışmanın amacı, ʿAlī b. el-ʿAbbās el-Mecūsī’nin Kāmilu’ṣ-Ṣınāʿati’ṭ-Ṭıbbiyye adlı eserinin tıbbî pratiğe dair ikinci kısmındaki dokuzuncu makalenin üçüncü bölümü olan “Kan alınan damarların sayısı ve yararları” başlıklı kısmını Arapçadan Türkçeye çevirmek ve Türk tıp tarihi literatürüne kazandırmak, Aeginalı Paulus’un Epitome adlı eserindeki ilgili bölümle karşılaştırmak ve bu bağlamda tıp tarihindeki yerini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Aralık 2024- Şubat 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, Kāmilu’ṣ-Ṣınāʿati’ṭ-Ṭıbbiyye adlı eserin Kahire/Bulak matbaasında basılmış nüshası temel alınmış, ayrıca Süleymaniye Murad Molla, Yale Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi’ndeki Arapça nüshalar da incelenmiştir. İlgili bölüm tüm nüshalar dikkate alınarak karşılaştırılmış, metinler arasındaki farklar dipnotlarda belirtilmiş, makalenin yazarları tarafından Arapçadan Türkçeye çevrilmiş ve bulgular kısmında sunulmuştur. Çevirisi yapılan bu bölüm, daha sonra Aeginalı Paulus’un Epitome adlı eserinde yer alan bölümle karşılaştırılmış ve literatür doğrultusunda tartışılmıştır. Bulgular: ʿAlī ʿAbbās’ın kan alınan damarların sayısı ve yararları konusundaki açıklamaları, Kāmilu’ṣ-Ṣınāʿati’ṭ-Ṭıbbiyye’nin ikinci cilt dokuzuncu makale üçüncü bölümünde yer almaktadır. Aeginalı Paulus ise aynı konuyu Epitome adlı eserinin ikinci cilt altıncı kitabında, \\\"Sect. 40. On venesection\\\" başlıklı bölümde ele almaktadır. Sonuç: ʿAlī ʿAbbās’ın kan alınan damarların sayısı ve yararları hakkında Kāmilu’ṣ-Ṣınāʿati’ṭ-Ṭıbbiyye’de verdiği bilgiler, Aeginalı Paulus’un Epitome eserinde yer alanlarla kısmen benzeşmekle birlikte, daha derinlemesine ve ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Bu konuya ilişkin incelenen tüm eserlerde, humoral patoloji teorisinin ilkeleri çerçevesinde benzer ifadelere rastlanmıştır. Bununla birlikte, ʿAlī ʿAbbās’ın eski kaynakları bir araya getirerek, kendi gözlem ve deneyimlerinden de yararlanarak özgün bir makale yazmaya çalıştığı değerlendirilmektedir.
Keywords : ʿAlī b. el-ʿAbbās el-Mecūsī, Kamilu’s-Sınāʿati’t-Tıbbiyye, Aeginalı Paulus, Epitome, Kan alma

ORIGINAL ARTICLE URL