TOPKAPI SARAYI DİVAN MEYDANI KİTABELERİ IŞIĞINDA MEKAN TANIMLAMASI

Authors : Dr. Öğr. Üyesi Nuriye Özlem Çuhadar

Pages : 127-141

View : 106 | Download : 200

Publication Date : 2025-12-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Sanat tarihi çalışmalarında kitabeler, mimari yapıların değerlendirilmesinde önemli bir rol üstlenmektedir. Kitabeler, içerdiği tarihî ve teknik veriler sayesinde belge niteliği; üzerlerindeki hat, bezeme ve kompozisyon unsurlarıyla da estetik açıdan sanat eseri niteliği taşırlar. Yapılar üzerinde yer alan bu kitabeler genellikle inşa, onarım, genişletme, ek mekân oluşturma gibi müdahaleleri kayıt altına almak amacıyla yazılmıştır. Farklı içerikteki kitabeler aracılığıyla yapının banisi, inşa tarihi, ustası, mimari özellikleri, yıpranma nedenleri, geçirdiği onarımlar, yapı elemanları ve süsleme programına ilişkin son derece önemli bilgiler elde edilebilmektedir. Bu yönleriyle kitabeler, mimar ve sanat tarihçilerinin başvurduğu temel kaynaklar arasındadır. Topkapı Sarayı, asırlar boyunca Osmanlı hanedanının ikametgâhı olmasının yanı sıra devletin idarî merkezi olarak da tarih sahnesinde yer almıştır. Sarayın inşasına Fatih döneminde başlanmış; sonraki yüzyıllarda ise çeşitli eklemeler, onarımlar ve düzenlemelerle genişletilerek sürekli biçimde geliştirilmiştir. Bu uzun süreç içerisinde yapılar, klasik dönem Osmanlı mimarisinden batılılaşma etkilerinin görüldüğü geç dönem örneklerine kadar farklı üslupları bünyesinde barındırmaktadır. Dolayısıyla saray, Osmanlı mimarisinin gelişim çizgisini izlemek açısından son derece özel bir yere sahiptir. Bu sebeple sarayda yer alan her bir yapının mimari değerlendirmesini doğru biçimde yapabilmek için üzerlerinde bulunan kitabelerin sunduğu bilgiler büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın konusu, Topkapı Sarayı Divan Meydanı’nda bulunan ve mekân tanımlamaları içeren kitabelerdir. Bu bağlamda kitabelerde kullanılan mimari terimler tespit edilmeye çalışılmış; bu terimler ile mekân betimlemeleri üzerinde durularak eserlerin mimarisi ele alınmıştır.
Keywords : Topkapı Sarayı, Divan Meydanı, Kitabe, Mimari Terim, Mekan, Osmanlı Mimarisi

ORIGINAL ARTICLE URL