“Öteki Çin, Bizim Türkistan”: Milliyetçi Dergilerde Uygur Meselesi (1950-1980)

Authors : Büşra Nur Yılmaz, Nail Elhan

Pages : 163-174

Doi:10.53425/madergisi.1776351

View : 124 | Download : 229

Publication Date : 2025-10-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, 1950-1980 yılları arasında Türkiye’de yayımlanan milliyetçi dergilerde Uygur meseesinin nasıl temsil edildiğini incelemektedir. Çalışmanın temel iddiası, Uygur meselesinin Türkiye’de ulusötesi bir milliyetçilik biçimi olarak işlev gördüğüdür. Dört temel boyut bu işlevselliği açıklamaktadır: (1) Türkiye’nin “dış anavatan” olarak konumlanması, (2) sürgündeki Uygurların söylemleri üzerinden yeniden üretilen diaspora milliyetçiliği, (3) Türk dünyası ideali etrafında kurulan pantürkçü tahayyül ve (4) Çin’in “öteki” olarak kurgulanması. Makale, 14 dergide yer alan 33 yazının nitel içerik analizine dayanmaktadır. Bulgular, milliyetçi dergilerde Çin’in “Kızıl Çin”, “emperyalist” ve “vahşi” gibi sıfatlarla düşman olarak temsil edildiğini; Doğu Türkistan’ın Türk-İslam kimliğinin kalesi olarak anlatıldığını; Uygurların ise Türklük gururu ve İslam imanı ile kahramanca direnen bir topluluk olarak idealize edildiğini göstermektedir. Bugün de bu söylemsel mirasın izleri sürmektedir. Uygurların maruz kaldığı toplama kampları, asimilasyon ve insan hakları ihlalleri uluslararası gündemde yer alırken Türkiye’de milliyetçi ve İslamcı çevreler konuyu ortak bir hassasiyet alanı olarak sahiplenmeye devam etmektedir. Bununla birlikte Türkiye’nin Çin ile geliştirdiği ekonomik ve diplomatik ilişkiler, bu hassasiyetlerin devlet politikalarına sınırlı ölçüde yansımasına neden olmaktadır.
Keywords : Uygurlar, Ulusötesi Milliyetçilik, Diaspora Milliyetçiliği, Pantürkizm, Öteki İnşası

ORIGINAL ARTICLE URL