ALEVÎLİK VE BEKTAŞÎLİKTE HAKK’A YÜRÜME ERKÂNI: TOKAT PİR SULTAN ABDAL CEMEVİ ÖRNEĞİ

Authors : Şaban Banaz

Pages : 1337-1361

Doi:10.12981/mahder.1601790

View : 120 | Download : 91

Publication Date : 2025-09-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Alevîlik ve Bektaşîlik’te Hakk’a yürüme erkânı, vefat etmiş bir can için icra edilen cenaze merasimi içerisindeki rızâlık alma, birleme ve toprağa sırlama aşamalarını ifade etmektedir. Tokat Pir Sultan Abdal Cemevi’nde cenaze hizmetleri, geleneksel Alevîlik anlayışından farklı olarak, modern bir Alevîlik anlayışı çerçevesinde, Hakk’a yürüyen kişiye Kur’an okunmadan, cenaze namazı kılınmadan ve mezarda telkin verilmeden yapılmakta; bunların yerine Türkçe olarak okunan gülbenk, deyiş, nefes, düvaz, ve devriyelerle icra edilmektedir. Nitel araştırma tekniği merkeze alınarak yapılan bu çalışmada kültürel analiz yöntemi kullanılmış ve araştırma çevresi sadece Tokat Merkez Pir Sultan Abdal Cemevi’nde hizmet veren dedeler ve buradan hizmet alan taliplerle sınırlandırılmıştır. Elde edilen veriler ilgili grubun takip ettiği yazılı kaynaklarla birlikte saha araştırması kapsamındaki dede ve taliplerle yapılan mülakatlar ve katılımlı gözlemler sonucunda oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda ise bu uygulamaların cemevinde ilk defa 2018 yılından sonra yapılmaya başlandığı, yılda bir veya iki cenazeye bu hizmetin yapılabildiği, o günden bugüne erkânın icrasının cemevi mensupları tarafından halen tartışıldığı ve icrası konusunda birtakım zorlukların yaşandığı ortaya koyulmuştur. Ayrıca Tokat il merkezindeki cemevinde şimdiye kadar saz veya bağlama eşliğinde bir cenaze erkânının yürütülmediği, modern bir anlayışla icra edilen Hakk’a yürüme erkânı’nın daha çok yurt dışından ve büyük şehirlerden gelen cenazelere uygulanabildiği saptanmıştır.
Keywords : İslam Mezhepleri Tarihi, Alevîlik, Bektaşîlik, Cemevi, Hakk’a Yürüme Erkânı

ORIGINAL ARTICLE URL