Yeni Bir Karşılaştırmalı Seğirname Nüshası Üzerine Değerlendirmeler

Authors : Mehmet Emin BARS
Pages : 95-110
Doi:10.31126/akrajournal.1191067
View : 59 | Download : 13
Publication Date : 2023-01-25
Article Type : Research Paper
Abstract :İnsanoğlunun en büyük meraklarından biri gelecekte olacakları önceden bilmektir. Yaşanılan bazı deneyimler gelecekte olacakların önceden bilinebileceğine dair çeşitli inançlar meydana getirmiştir. Geleceği öğrenmeye yönelik inançlar her geçen gün artan bilgiye, hızlı teknolojik gelişmelere, güçlü medeniyetlere rağmen insanlar arasında varlığını sürdürmektedir. Tabiatta bulunan bazı nesnelerin durumlarına veya insanların bazı uzuvlarındaki hareketlere bakarak geleceği tahmin etme pratikleri insanlık tarihi kadar eskidir. Bu pratikler bazı bilim dallarının oluşmasını da sağlamıştır. Türk kültüründe insan vücudunda bulunan herhangi bir uzvun hareket etmesine bağlı olarak gelecekte olabilecekleri tahmin etme seğirname veya ihtilaçname adı verilen türü meydana getirmiştir. İlmî bir dayanaktan yoksun olan bu halk inancına göre hiçbir uzuv tesadüfen seğirmez/hareket etmez. Bir uzvun seğirmesi gelecekte meydana gelecek bir olaya işaret eder. Seğirnamelerin halk arasındaki inandırıcılığını artırmak için uzuvların hareketlerine ilişkin yorumlar çoğunlukla peygamberlere ve saygın kişilere dayandırılmıştır. Türk halk kültüründe çok sayıda seğirname örneği vardır. Bunların bir kısmı tek ve genel bir yoruma dayanırken bir kısmı da birçok kişinin ayrı ayrı yorumlarına dayanır. Seğirnamelerin bazılarının incelenmiş olmasına rağmen hâlâ incelenmeyen çok sayıda seğirname bulunmaktadır. Bu çalışmada Millî Kütüphane’de bulunan yeni bir karşılaştırmalı seğirname nüshası incelenmiştir. İnceleme sonucunda bu nüshanın daha önce tespit edilen üç karşılaştırmalı seğirname örneğinden farklı yorumlar içerdiği görülmüştür. Yorumların farklılığının sebebi seğirnamelerin ilmî dayanaktan yoksun olması, içinde yer aldığı halkın inançlarına göre yeniden şekillenmesidir. Henüz incelenmemiş başka seğirname örneklerinin değerlendirilmesi ile bu türle ilgili daha doğru bilgilere ulaşılacaktır. Bunun sonucunda başta folklor olmak üzere dilbilim, ilahiyat, halk hekimliği, anatomi, sosyoloji, psikoloji, alternatif tıp gibi birçok disipline de katkı sağlanacaktır.
Keywords : seğirname, ihtilaçname, uzuv, gelecek, inanç

ORIGINAL ARTICLE URL