"Hortlağın Cehennem Mektupları" Hikâyesinde Eskatoloji Unsurlar

Authors : Kamala Nuriyeva

Pages : 71-88

View : 58 | Download : 45

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Eskatoloji, insanlığın sonu, bu sonla ilgili tüm varlıkları ve olayları kapsayan bir bilim alanıdır. Dünyanın ve insanın nihai kaderi, var olan her şeyin sonu “eskatoloji” kavramıyla özetlenmiş olup, teoloji ile mitoloji arasında ortak bir noktada yer almaktadır. Literatürde kıyamet (tekrar dirilme) olayı, ölümden sonraki yaşam (ölülerin yeraltı dünyasındaki zorlukları, işkence ve ıstırapları veya mutlu bir yaşamı), yaşayan bir insanın hayalen (genellikle rüyasında) “öteki dünyaya” yaptığı yolculuk vb. gibi konuları içermektedir. Tarih boyunca insanlık, kendi varoluşuyla birlikte evreni ve dünyayı tanımak ve açıklamak adına çeşitli girişimlerde bulunmuştur. Bu nedenle, insan sadece var oluşu değil, aynı zamanda yok oluşu da düşünmüştür. Zaman zaman bu fikirler ve düşünceler bugün mit olarak algıladığımız sözlü edebiyatın örneklerinde–destanlar, masallar ve efsanelerde–sanatsal bir anlatım bulmuştur. Filoloji bilimi açısından, insanın üzüntüsünün sanatsal ifadesine dayanan “ölümden sonra yaşam” konseptinin son yüzyılda da yazılı literatürde ele alınan konulardan biri olması ilgi çekicidir. Bu bağlamda, 20. yüzyılın ünlü Azerbaycan yazarı Abdürrahim Bey Hakverdiyev`in “Hortlağın Cehennem Mektupları” adlı hikâyesi araştırma konusu olarak seçilmiştir. Bu çalışmada ilk olarak eskatolojinin bir bilim dalı olarak neyi içerdiği ve edebiyata nasıl yansıdığı sorularına yanıt aranmıştır. Ayrıca, araştırma konusu olarak seçilen hikâyede yazarın eski Türk ve İslam eskatolojisinde yer alan unsurları kullandığı sonucuna varılmıştır. Hortlak, Veyl kuyusu, Sırat köprüsü, Zakkum ağacı gibi unsurlar bu kapsamda değerlendirilmiştir.
Keywords : Eskatoloji, Öteki Dünya, Mahşer, Hortlak, “Hortlağın Cehennem Mektupları” Hikâyesi, 20. yüzyıl Azerbaycan Edebiyatı

ORIGINAL ARTICLE URL