Emek veya Gelirini Ailesine Özgüleyen Altsoyun Denkleştirme Alacağının Mirasbırakanın Tasarruf Miktarının Hesaplanmasına Etkisi

Authors : Muhammed Emin Bulut

Pages : 1224-1238

View : 54 | Download : 113

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Mirasbırakanın terekesi üzerindeki tasarruf nisabının hesaplanmasında birçok etken aynı anda değerlendirilmek zorundadır. Mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, kendisiyle bir arada yaşayanların üç aylık geçim giderleri ile terekeyi mühürleme ve defter tutma masrafları terekeden çıkarılacak değerler olarak bilinirken; denkleştirmeye tabi kazandırmalar, tenkise tabi sağlararası kazandırmalar, üçüncü kişiler yararına hayat sigortası alım bedelleri ve satış şeklinde gösterilen muvazaalı temlikler ise terekeye eklenecek değerler olarak bilinmektedir. TMK m. 507 de belirtilen değerler arasında sayılmayan ancak m. 370, 371 ve 641’de bir tereke borcu olarak kabul edilen altsoyun denkleştirme alacağı da mirasbırakanın tasarruf oranının hesaplanmasında terekenin aktiflerinden çıkarılacak değerler arasında gösterilmiştir. Anadolu coğrafyasında özellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşan ailelerin ergin çocuklarının ana ve babasının yanında yaşayarak onlara yardım ettikleri, hatta evlendikten sonra dahi kendilerinin yanında kalarak aile çiftliklerini ve büyük tarım arazilerini emeklerini özgüleyerek işletmeye devam ettikleri görülmektedir. Burada ergin çocuk, tüm çalışmasını ve gelirini aile ekonomisine katkıda bulunmak için sarf etmekte, böylece aile adına ekonomik kazancın artmasını sağlamaktadır. Hayatı boyuncu ailesinin yanında çalışarak mirasa esas terekenin artmasına katkıda bulunan altsoya hukuk düzeni, diğer mirasçılar gibi yaklaşmayarak bazı ayrıcalıklar tanımak istemiştir. Zira diğer mirasçıların edinecekleri miras payında emeğini veya gelirini ailesine özgüleyen mirasçının önemli bir payı bulunmaktadır. Katkı sahibi ve diğer mirasçıları aynı oranda miras payına tabi tutmak hakkaniyete uymaz. Yasal mirasçılar arasında adaletli bir paylaşımı ilke edinen TMK, altsoyun denkleştirme alacağını mirasın paylaştırılmasından önce halledilmesi gereken bir mesele olarak görmüştür. Bu çalışmada aslında bir tereke borcu olan altsoyun denkleştirme alacağı müessesesinin, öncelikle kanun sistematiği içerisindeki yeri, daha sonra mirasbırakanın tasarruf nisabına etkisi, tasarruf oranını belirleyen diğer hallerin katılımıyla ele alınmıştır.
Keywords : Denkleştirme, Altsoyun denkleştirme alacağı, Tereke borcu, Tasarruf oranı, Emeğini veya gelirini aileye özgüleyen ergin evlat ya da torun.

ORIGINAL ARTICLE URL