1879 Usul-ı Muhakemat-ı Cezaiye Kanunu ve Temyiz Mahkemesi Kararları Kapsamında Osmanlı Hukukunda Tercüman

Authors : Abdussamed Atasoy
Pages : 157-173
View : 79 | Download : 66
Publication Date : 2025-06-29
Article Type : Research Paper
Abstract :Bir dildeki ifadeleri başka bir dile aktarma fiiline tercüme, bu fiili gerçekleştiren kişiye ise tercüman denir. Çalışmamızda 1879 tarihli ceza usul kanunu ve temyiz mahkemesi kararları kapsamında Osmanlı hukukunda tercüman konusu incelenmiştir. Hukukta tercüman; yargılama başta olmak üzere birçok alanda ihtiyaç duyulan bir mahkeme görevlisidir. İlk İslam devletlerinden beri var olan bu mahkeme görevlisi, Osmanlı Devleti’nde de önemli bir konum teşkil etmiştir. Zimmi olan Osmanlı Devleti vatandaşları ve müste’men adı verilen yabancı devlet vatandaşlarının sayısının artması, tercümanın önemini de artırmıştır. Tanzimat döneminde Nizamiye mahkemelerinin kurulması ile beraber tercümanın etkinliği de artmıştır. Mecelle-i Ahkam-ı Adliye’de tercüman ile alakalı doğrudan iki maddeye yer verilmesi de mahkemelerde tercümanın önemini göstermektedir. 1879 Usul-i Muhakemat-ı Cezaiye Kanunu’nda da doğrudan tercümana ilişkin iki madde yer almaktadır. İlgili maddelerde; hangi durumlarda tercüman tayininin zorunlu olduğu ve tayin edilecek tercümanda bulunması gereken nitelikler detaylı olarak yer almıştır. Kanunda yer alan ilkelere riayet edilmemesi durumunda verilecek olan hükmün bozulması kararı da adaletin temini bakımından tercümanın önemini göstermektedir. Osmanlı ceza mahkemesi temyiz kararlarında da tercümanda bulunması gereken niteliklere riayet edilmemesi ve tercümanlık yapamayacak kişilerin tercüman olarak tayin edilmesi sebebiyle hükmün bozulmasına yönelik çok sayıda örnek bulunmaktadır. Osmanlı ceza mahkemesi temyiz kararlarına ilişkin olarak 1327-1330 seneleri, yani yaklaşık dört yıllık bir süreçteki kayıtlar taranmış ve tercümana ilişkin kararlar incelenmiştir.
Keywords : Osmanlı Hukuku, Tercüman, 1879 Usul-i Muhakemat-ı Cezaiye Kanunu, Osmanlı temyiz mahkemesi kararları, Mahkeme görevlileri

ORIGINAL ARTICLE URL