Yeni psikoloji tarihi üzerine bir derleme

Authors : Bilal Afşin

Pages : 1238-1250

Doi:10.30783/nevsosbilen.1675533

View : 95 | Download : 61

Publication Date : 2025-06-27

Article Type : Review Paper

Abstract :19. yüzyılın sonunda ortaya çıkan modern psikoloji bilimsellik statüsünü elde edebilmek için metodolojik olarak doğa bilimlerine öykünmüştür. Psikologlar kendi disiplinlerinin tarih yazımlarını da çoğunlukla aynı paralelde inşa ederek psikolojinin deneysel kimliğini öne çıkaran bir tarih anlatısı benimsemiştir. Özellikle 1960 sonrası psikoloji tarihi psikologların profesyonelce ilgilendiği bir uğraşı alanı olarak belirmeye başlamıştır. Bu tarihlerden itibaren birçok psikolog, büyük adamlar ve onların başarılarıyla sınırlı bir anlatı etrafında kutsayıcı ve ilerlemeci bir dil kullanan ve psikolojinin yalnızca deneysel biçimine odaklanan geleneksel ya da eski diye nitelendirilebilecek olan tarih anlayışını eleştirerek psikolojinin yeni tarihini öne çıkarmıştır. Bu yeni tarih anlayışı psikolojideki fikirlerin ya da bulguların sosyokültürel bağlamını göz ardı etmeyen, birincil kaynaklara başvurma gayreti güderek tarih yazımını daha profesyonel bir şekilde icra etmeye çalışan ve bazen belirli bir toplumsal değerden (örn. eşitlik) yola çıkarak tarihi yeniden yazma amacını içermektedir. Bu yazıda psikolojideki yeni tarih anlayışı, geleneksel tarih anlayışı ile karşılaştırılarak Türkçe psikoloji alanyazınına tanıtılacaktır. İkisi arasındaki yaklaşım farkının yalnızca bilimsel bir yaklaşım farkı olmaktan öte psikolojinin bilimsel kimliğini farklı biçimde inşa etme yolları olduğu ileri sürülecektir.
Keywords : Geleneksel Tarih Anlayışı, Psikolojinin Yeni Tarihi, Psikolojide Tarih Yazımı

ORIGINAL ARTICLE URL