Arızlı (Afyon-Şuhut) ofiyolitik melanjında krizotil oluşumlarının mineralojik, petrografik ve jeokimyasal karakterizasyonu

Authors : Cihan Yalçın, Mustafa Kaya

Pages : 1026-1034

Doi:10.28948/ngumuh.1672453

View : 89 | Download : 118

Publication Date : 2025-07-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Afyonkarahisar ili Şuhut ilçesi Arızlı mevkiindeki ofiyolitik melanj birimleri içerisinde yer alan krizotil (lifsi serpantin) mineralizasyonunun mineralojik, petrografik ve jeokimyasal özelliklerini incelemektedir. Altı farklı örnek üzerinde Raman spektroskopisi, Fourier dönüşümlü kızılötesi spektroskopisi (FTIR), taramalı elektron mikroskobu–enerji dağılımı spektroskopisi (SEM–EDS) ve X-ışını floresans (XRF) analizleri yapılmıştır. Raman analizlerinde krizotile ait karakteristik bantlar (686, 521, 376 ve 230 cm⁻¹) net şekilde gözlenmiş; bazı örneklerde lizardit (687, 458, 377 cm⁻¹) ve antigorit spektral izleri de tespit edilmiştir. FTIR spektrumlarında, OH bağlarını gösteren 3682 cm⁻¹, Si–O–Mg ve Si–O–Si gerilme titreşimlerine karşılık gelen 943 ve 602 cm⁻¹ bantları gözlenmiştir. SEM görüntülerinde, liflerin 5–200 µm arasında değişen uzunluklarda olduğu ve tipik sarmal yapılar geliştirdiği belirlenmiştir. EDS analizleri Mg (%43.6 MgO’ya kadar), Si (%43.4 SiO₂’ye kadar) ve düşük miktarda Fe ile krizotilin teorik bileşimiyle uyumludur. XRF analizlerinde MgO %35.34–39.21 ve SiO₂ %35.34–40.52 aralığında, Fe₂O₃ %6.39–7.31, Ni 1186–1588 ppm, Cr₂O₃ %0.21–0.36 oranlarında belirlenmiş olup bu değerler serpantinleşmiş ultramafik kayaçlara işaret etmektedir. Özellikle yüksek Ni ve Cr içerikleri, mineralizasyonun ultramafik kayaç kökenli olduğunu düşündürmektedir. Elde edilen tüm veriler, Arızlı’daki krizotil mineralizasyonunun Türkiye’deki Sivas, Tekirova ve Karaçam gibi benzer ofiyolitik ortamlarda tanımlanan doğal serpantin oluşumları ile mineralojik ve jeokimyasal açıdan benzerlik taşıdığını ortaya koymaktadır.
Keywords : Krizotil, Ofiyolitik melanj, FTIR, SEM-EDS, Jeokimya

ORIGINAL ARTICLE URL