Sanatta Dönme Ve Tekrar Eyleminin İzi

Authors : Şemsi Altaş
Pages : 599-608
Doi:10.56574/nohusosbil.1809131
View : 47 | Download : 94
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Tarih boyunca dönme ve tekrar eylemleri, insanın evreni anlama ve bu yolla yorumlama çabasının temel göstergelerinden biri haline gelmiştir. Özellikle antik ritüellerle doğanın döngüsünü anlama çabası içerisine gidilmiştir. Rönesans da spiral tasarımlar ve döngüsellik Tanrısal orantı ve akılla ilişkilendirilmiştir. Modern dönemde ise mekanikleşmiş üretim biçimleri eklemlenirken çağdaş sanatta bedensel ve algısal deneyimlere dönüşmüştür. Dolayısıyla çağdaş sanatla birlikte dönme ve tekrar eylemleri sadece biçimsel tekrarın karşılığı olmaktan çıkmıştır. Söz konusu yaklaşım biçimini Bill Viola, video sanatında zamanı kesintiye uğratarak izleyiciyi hem bekleme alanına almakta hem de onu zamansal döngünün içerisine hapsetmektedir. İzleyici eylemsel alana dahil olmuştur. Özellikle The Reflecting Pool çalışmasında hareketin dinamik işleyişi bozulmuştur. Görüntü ile zaman arasındaki bozulma gerilim yaratmaktadır. Viola için kaydedilen görüntü, zamansal derinliği ve döngüyü görünür kılan bir araçtır. Olafur Eliasson ise Viola’dan farklı olarak zamanı değil, mekânın algısal sürekliliğini merkeze yerleştirir. Bazı yansıtıcı yüzeylerle kurduğu kurgusal mekanlar izleyiciyi hem gören hem de görülen konuma taşımaktadır. Bu çalışmada betimsel bir çözümleme yöntemi benimsenmiştir. “Dönme” ve “tekrar” kavramları, seçilen sanatçı örnekleri üzerinden görsel ve kavramsal düzlemde incelenmiş; çağdaş sanatta zaman ve mekân algısının nasıl dönüştüğüne odaklanılmıştır. Sonuç olarak, çağdaş sanat bağlamında “dönme” eylemi, mekânın algısal boyutlarını görünür kılan dinamik bir süreç haline gelirken; “tekrar” kavramı ise zamanın katmanlı yapısını sorgulayan bir düşünme biçimine dönüşmüştür. Bu bağlamda dönme ve tekrar eylemleri, tarihsel süreç içerisinde zaman–mekân, beden–algı ve izleyici–eser ilişkilerini yeniden düşünmeye olanak tanıyan kavramsal bir zemin oluşturmuştur.
Keywords : Dönme, Tekrar, Eylem, Hareket

ORIGINAL ARTICLE URL