19.YÜZYIL’DA İNGİLTERE’NİN TRABZON-TEBRİZ TİCARET ROTASINA DÂHİL OLMA ÇABALARI

Authors : Mustafa Can Güripek

Pages : 278-296

Doi:10.52122/nisantasisbd.1745901

View : 72 | Download : 142

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, 19. yüzyılda İngiltere’nin Hindistan ile Avrupa arasındaki ticaret yollarını güçlendirme çabaları bağlamında, Trabzon-Tebriz ticaret rotasını ve bu rotada İngiltere’nin stratejik hedeflerini ele almaktadır. 18. yüzyılın sonlarından itibaren İngiltere, Hindistan’daki sömürge yönetimini sağlamlaştırmış ve bölgenin ekonomik potansiyelini artırmak için yeni ticari bağlantılar arayışına girmiştir. İran ve Osmanlı toprakları üzerinden Karadeniz’e ulaşan Trabzon-Tebriz yolu, İngiltere’nin Hindistan-Avrupa ticaretini kolaylaştırabilecek önemli bir güzergâh olarak görülmüştür. Bu çalışma, İngiltere’nin bölgedeki ticari faaliyetlerini genişletme ve güvence altına alma sürecinde, İran ve Osmanlı İmparatorluğu ile yürüttüğü diplomatik girişimleri, ticari altyapıyı modernleştirme projelerini ve Rusya ile yaşanan ekonomik rekabeti incelemektedir. 19. yüzyılda İngiltere’nin Hindistan ticaretine yön vermek için izlediği politikalar, Osmanlı ve İran ekonomilerinde önemli dönüşümlere tetiklemiş ve bölgesel güç dengelerini etkilemiştir. Bu rotanın gelişimi, sadece İngiltere’nin ticari stratejileri açısından değil, Osmanlı ve İran ekonomilerinin uluslararası ticaret ağlarına entegrasyonu bakımından da kritik bir süreç olmuştur. Makale, bu süreci tarihsel bağlamda inceleyerek İngiltere’nin ekonomik çıkarları doğrultusunda geliştirdiği stratejilerin bölgedeki sosyal, ekonomik ve politik etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, İngiltere’nin Osmanlı ve İran ile yaptığı ticari anlaşmalar, bölgedeki demiryolu ve liman projeleri, telgraf hatlarının inşası gibi modernleşme girişimleri detaylandırılmaktadır. Ayrıca, İngiltere’nin bölgedeki ticaret yollarını güvence altına almak için nasıl bir diplomatik ve askeri politika izlediği değerlendirilmektedir.
Keywords : İngiltere, Hindistan, Rusya, İran, Ticaret Rotası.

ORIGINAL ARTICLE URL