TÜRKİYE’DE ÇEVRE KALİTESİ: FİNANS-TARIM-ENERJİ ÜÇGENİNDEN İÇGÖRÜLER

Authors : Ender Baykut

Pages : 735-752

Doi:10.52122/nisantasisbd.1753309

View : 37 | Download : 59

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Çevre ekonomisi üzerine yapılan çalışmalar ağırlıklı olarak çevresel bozulmaları odağına almaktadır. Literatürdeki çalışmalardan farklı olarak bu çalışma, çevresel kalitenin uzun ve kısa dönem belirleyicilerini tarımsal ve finansal göstergeleri odağına alarak araştırmaktadır. ARDL sınır testi yaklaşımından elde edilen bulgular, uzun dönemde tarımsal alan genişlemesinin, çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağladığını gösterirken; tarımsal katma değerdeki ve finansal gelişmişlik endeksindeki artışların ise çevresel kalite üzerinde baskı oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Yenilenebilir enerji tüketiminin çevresel kalite üzerindeki etkisi ise anlamsızdır. Ayrıca, yenilenebilir enerji tüketiminden çevresel kaliteye doğru nedensellik ilişkisi yokken, çevresel kaliteden yenilenebilir enerjiye doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Tarımsal katma değer ile çevre kalitesi arasında tespit edilen çift yönlü nedensellik, bu iki değişken arasında karşılıklı bir etkileşim ve geri besleme ilişkisi olduğuna işaret etmektedir. Ayrıca, çevre kalitesinden finansal gelişmişliğe doğru olan tek yönlü nedensellik ilişkisi, yatırım kararlarının çevresel sürdürülebilirlik kriterlerini dikkate alarak şekillendirildiğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, çevresel sürdürülebilirliğin sağlanmasında tarımsal göstergelerin ve finansal gelişmenin çok yönlü ve dinamik etkileşimlerini ortaya koyarken, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için daha bütüncül politika yaklaşımlarının gerekliliğine dikkat çekmektedir.
Keywords : Finansal Gelişmişlik Endeksi, Tarımsal Katma Değer, Yenilenebilir Enerji, Çevre Kalitesi, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri

ORIGINAL ARTICLE URL