Şihâbüddîn Es-Sühreverdî’nin (Öl. 587/1191) İşrâk Felsefesinde Bilgi Yöntemi Olarak Mükâşefe ve Müşâhede

Authors : Betül İzmirli

Pages : 229-247

Doi:10.17120/omuifd.1626913

View : 82 | Download : 53

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma işrâkī filozof Şihâbüddîn es-Sühreverdî’nin, mükâşefe ve müşâhede kavramına yüklediği anlamları konu edinir. Bu kavramlar hem birer tasavvuf terimi hem de bilgiyi edinme metodu olarak bilinir. Sühreverdî’nin işrâk felsefesi tasavvuf ile felsefe arasında ara bir yol olarak bu iki disiplini telif ve mezcetmiştir. Dolayısıyla onun hayatında ve görüşlerinde tasavvufun teorik yönüne eğildiğine ve pratik yönünü de yaşadığına dair bariz görüngüler mevcuttur. Kendisi, mârifete ulaşmaya aday kişinin, öncelikle nazar ve kesin delile dayanan bahsî hikmeti tahsil ettikten sonra zevk, müşâhede ve mükâşefe gibi unsurlardan oluşan işrâk hikmetine yönelmesi gerektiği kanaatindedir. İlk aşamayı geçmeden ikinci aşamaya talip olmak eksikliktir. Ancak kişinin Allah’ı bilmesi ve ona yakınlaşması için esas olan, zevke dayalı amelî hikmette yükselmesidir. Bu bakımdan da Sühereverdî’nin mükâşefe ve müşâhede kavramlarına özel bir yer ayırdığı anlaşılmaktadır. Makale giriş ve üç bölümden müteşekkildir. Giriş bölümünde irfânî bir ekol olarak işrâkīlik ele alınmıştır. İlk bölümde Sühreverdî’nin mânevî kişiliğine ve felsefesinin kaynaklarına değinilmiştir. İkinci bölümde filozofun bilgi ve yöntem anlayışı işlenmiştir. Son bölümde ise Sühreverdî’ye göre tasavvufî bilgi yöntemi olarak mükâşefe ve müşâhede kavramları tahlil edilmiştir. Söz konusu iki kelimenin işrâk filozofundaki karşılığını tespit etmek için semantik yöntem ve kavram analizinden istifade edilmiştir.
Keywords : Tasavvuf, Şihâbüddîn es-Sühreverdî, Mükâşefe, Müşâhede, İşrâk

ORIGINAL ARTICLE URL