Adliye Vekâletine Geçiş Sürecinde Görevli Adliye Vekilleri, Politikalar ve İcraatlar (1920-1923)

Authors : İsa DURNA
Pages : 109-130
Doi:10.51533/insanbilimleri.1098948
View : 37 | Download : 10
Publication Date : 2022-06-20
Article Type : Research Paper
Abstract :Son dönemlerde farklı sebeplerle araştırma konusu olarak tercih edilen konuların başında kurumların tarihlerinin araştırılması ve aydınlatılması meselesi ön plana çıkmaktadır. Yapılan bu çalışmalarının kurumsallaşma ekseninde değerlendirilmesi, araştırma konusu olan kurumun geçmişinden haberdar olmasına ve kendisini yenilemesine katkı sunacaktır. Bu kapsamda Osmanlı Devleti’nde Adliye Nezareti ismi ile yer alan ve Cumhuriyet Dönemi arifesinde Adliye Vekâleti olarak isimlendirilen bu önemli teşkilatın tarihinin aydınlatılması önem arz etmektedir. Tanzimat Dönemi’nden itibaren başlayan Batılılaşma sürecinde modern manadaki yönetim sistemlerine insert ignore into journalissuearticles values(Nezaret sistemi);, Sultan II. Mahmut’un padişahlığı döneminde geçilmiştir. Divan-ı Hümayun’dan sonra oluşan boşluğu doldurmak için ise yeni bir kuruma ihtiyaç hasıl olmuştur. Bu doğrultuda 24 Mart 1838 tarihinde kurulmuş olan ve padişahın danışma meclisi görevini üstlenen Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye, aslında adli teşkilatlanmanın kurumsallaşması adına atılmış ilk önemli adım olmuştur. Türk devlet geleneğinde en köklü dönüşüm süreci ise Birinci Dünya Savaşı sonrasında imparatorluktan millî devlete geçiş sürecinde yaşanmıştır. Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde yürütülen Millî Mücadele Dönemi’nin başlamasıyla, işgallere karşı amansız bir mücadele verilirken, aynı zamanda kurum ve kuruluşlarda yaşanan aksaklıklar da giderilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda, Büyük Millet Meclisinin açılmasından kısa bir süre sonra diğer bakanlıklarla birlikte Adliye Vekâleti de kurulmuştur. Bu makalemizde ise Adliye Vekâletine geçiş sürecinde asaleten Adliye Vekâleti görevinde bulunan önemli şahsiyetler, adliye politikaları ve icraatlar ile Mustafa Kemal Paşa’nın bu geçiş sürecindeki kurumsal liderlik rolü ele alınarak, geçiş döneminde kurumun tarihinin aydınlatılmasına katkıda bulunulmuştur.
Keywords : Mustafa Kemal Paşa, Adliye Vekaleti, Kurumsal Liderlik, TBMM

ORIGINAL ARTICLE URL