KENDİNİ BİLMEK PSİKOLOJİDE İYİ OLUŞ MODELİ BAĞLAMINDA TETKİKİ: BİLİNÇLİLİK

Authors : Sinan DOĞAN

Pages : 339-353

View : 59 | Download : 8

Publication Date : 2023-05-16

Abstract :İnsanın güçlü yönlerinin geliştirilmesi, pozitif psikolojinin unsurları olan erdem, so-rumluluk, duygusal gelişme, fedakârlık, çalışma etiği gibi değerlerin gelişmesini sağla-yan aksiyon birikiminin oluşturulmasına bağlıdır. Aksiyon birikiminin negatif duyguları düzenlediği gibi insanda meydana getirdiği hayatı anlama ve amacına ulaşma çabasını ve “aşkınlığını” doğurur. Aşkınlık bireyin Tanrı merkezli evrenle bağlantılarını oluşturma-sıyla, kendini bilmek, bağlanma, hedeflere yönelme, kendisini güçlü hissetmesi gibi “dört kanallı bir ağ”a ulaşır. Bunun sonucunda “genişlet ve inşa et” sürecinin zihinsel gelişimin-de aktif hale gelmektedir. Eski dönemlerde “kendini bil” ifadesi, Delphi’deki Apollon Ta-pınağı’nın girişine altın harflerle yazılmıştır. Sokrates “kendimizi bilebiliriz”derken , Yunus Emre “İlim, ilim bilmektir. / İlim kendini bilmektir.” Demektedir. Kendini bilmek içimizde fiziksel duyularımızdan farklı, yüksek bir şeyin bulunduğunun hissedilmesidir. Yüksek duygulardan doğan tefekkür ve eylem, canlı bir kültürel varlığın idrak edilmesidir. Zi-hin ve benlik alanında yavaşça, sabırla, derin tefekkürle başlayan bilinçli genişleme ve psikolojik süreçlere dinamiklik ile iyileştirme ve kontrol unsurlarının kazandırılmasıdır. Zihnin kontrol mekanizmasına kavuşmak insana ve topluma dair olamayan zevkler gibi negatif duyguları frenleme becerisinin elde edilmesidir. Bu bağlamda, karıncaya yem olacak bir tohumun kasırgalara kafa tutan bir meşeye dönüşebilmesidir. Tüm zihinsel beceriler kendini tanımakta gizlidir. Kendinin keşfi ve potansiyelini geliştirme çabaların-dan dolayı kötü oluş iyi oluşa, umutsuzluk iyimserliğe, bencillik sosyal desteğe, başarı-sızlık yaratıcılığa evrilmeye başlar. Kendi ilgi ve isteklerini gerçekleştirme iradesi, bireyci kültürlerden, sosyal bağ ve kolektif kimlik düzeyine yükselmesi ve psikolojide iyi olma modelidir. Kimlik gelişimi sosyal ve psikolojik anlamda yaşanan değişimlerin oluşturdu-ğu zihinsel ve işlevsel duygu düzenleme becerileri psikolojide iyi oluşu, kritik bir dönem haline getirebilmektedir. Öz saygı, öz duyarlık, özerklik, yeterlik, öz kontrol, yaratıcı ve tinsellik gibi unsurlara dayanan psikolojide iyi olma modelidir. Bireysel gelişim çevresel hâkimiyetin ve yaşam amacına hizmet edecek psikolojik dinamiklerin işlemeye başlama-sıdır. İnsanın kendini bilmesiyle psikolojik süreçlerde ortaya çıkan dinamikler ve iyi oluş, düşünce-duygu-eylem birliğini ve dengeli zihin bakışını sağlamaktadır. Zihinsel anlam-da insanın negatif deneyimlerinden uzaklaşması sonucunda oluşan sosyal bağ, kolektif kimlik ve dengeli bir bilinçlilik gelişmesi olduğu söylenebilir. Benmerkezci modeline kar-şı mücadele ruhunu ve sosyal ilişkilerini güçlendirme çabasının elde edilmesidir. Kültürel etkinliklerde ve benzeri ürünlerde negatif duygulara değil, pozitif duygulara yönelir. Seçme ve uygulama özgünlük düzeylerinin etkisiyle bu kültürel değerlerini içselleştirdiği söylenebilir. Psikolojide iyi olma modeline ulaşan bireyler kendini gerçekleştirmiş ve tam işlevsel olan bireylerdir. Toplumsal amaçlarını gerçekleştirmesi, kendi davranışlarını dü-zenleme ve herhangi bir sosyal yapıya bağımlı olmadan yaşayabilme becerilerine sahip olunmasıdır. Yaşamının amacına dair olgun duygulara, net hedeflere ve belli bir planla-maya sahiptir. Yaşamın amaçsız bir yolculuk olmadığı düşüncesiyle hareket ederler. Bu makalemizde kendini bilmekle psikoloji dinamikleri arasındaki ilişkiyi, bu ilişkinin psiko-lojide iyi oluşa etkisinin temellendirilmesi amaçlanmıştır.
Keywords : Kültür, Psikolojik dinamikler, Bilinçlilik, İyi oluş, Kendini bilmek

ORIGINAL PAPER URL