EĞİTİMDE BİLİNÇLİ FARKINDALIK (MINDFULNESS) VE İYİ OLUŞ: BİR DERLEME ÇALIŞMASI

Authors : Kübra KAHRAMAN, Sibel SÖNMEZ

Pages : 582-597

View : 40 | Download : 6

Publication Date : 2023-05-16

Abstract :21. yüzyılın getirdiği küreselleşme, şehirleşme ve teknolojinin gelişmesi gibi değişimler insanların yaşam tarzını ve toplum yapılarını da etkilemeye başlamıştır. İnsanlar kendilerini rahatlatmak, stresten uzak durmak ve odaklanabilme becerilerini artırabilmek için bilinçli farkındalık (mindfulness), yoga, meditasyon gibi uygulamaları uygulamaya başlamışlardır. Bilinçli farkındalık, dikkati maksatlı olarak ve yargısızca şimdiki ana odaklamak ve bu deneyimi olduğu gibi algılayıp farkında olmaktır. Bilinçli farkındalık psikiyatri, psikoloji ve iş hayatının yanında son zamanlarda eğitimde de sıkça kullanılmaktadır. Er- ken çocukluktan yetişkinliğe kadar iyi oluş alanında da çalışmalar yapılmaktadır. İyi oluş, eudaimonic (psikolojik iyi oluş) ve hedonic (öznel iyi oluş) olarak iki farklı bakış açısından oluşmaktadır ve genel olarak bireylerin hayatlarında esenliğe, memnuniyete, doyuma, iyimserliğe ve pozitif düşünceye sahip olmalarıdır. İyi oluş, iyilik hali (wellness) kavramı ile de birlikte kullanılabilmekte ve iyilik halinin öğrenciler için sosyal, duygusal, fiziksel, ruhsal, çevresel, yaratıcı ve bilişsel olmak üzere yedi türü bulunmaktadır. Bilinçli farkındalığın ve iyi oluşun ilişkili olduğu birçok araştırma bulunmaktadır. Bu derleme çalışmasının amacı eğitimde bilinçli farkındalık ve iyi oluşa ilişkin yapılan çalışmaları incelemek ve bu çalışmalardan çıkan sonuçlara göre bilinçli farkındalık ve iyi oluşa dair çeşitli öneriler vermektir. Alanyazın taraması için EBSCOhost, APA, ERIC, ULAKBİM, Dergipark gibi veri tabanları kullanılmıştır. Çalışmaları bulabilmek için veri tabanlarında bilinçli farkındalık, mindfulness, iyi oluş, iyilik hali, çocuklar, eğitim, okul gibi anahtar kelimeler kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, yapılan çalışmaların büyük çoğunluğunda bilinçli farkındalık eğitimi alan çocukların öznel ve psikolojik iyi oluş puanlarında artış görülürken, iyi oluşun yanında pozitif düşünce, pozitif duygu durumu, rahatlama, sakin olma ve yaşam tatminlerinde de artış görülmüştür. Ayrıca, çoğu çalışmada bilinçli farkındalık ile iyi oluş arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Literatüre bakıldığında bilinçli farkındalık ve iyi oluş çalışmalarının daha çok yetişkinler ve ergenler üzerinde yoğunlaştığı görülürken ilk çocukluk (2-6 yaş) ve son çocukluk (6-11 yaş) döneminde yapılan çalışmalar oldukça sınırlı kalmıştır. Dolayısıyla bu derleme çalışmasında bu yaşlardaki katılımcıların olduğu çalışmalar üzerinde odaklanılmıştır. Sonuç olarak, bilinçli farkındalığın eğitimde çocukların iyi oluş durumları üzerinde ne gibi etkileri olabileceği ortaya çıkarılacak ve bu doğrultuda öneriler verilecektir.
Keywords : Bilinçli Farkındalık (Mindfulness), İyi Oluş, İyilik Hali, Eğitim

ORIGINAL PAPER URL