Abstract :Havayolu taşımacılığı, küresel düzeyde ekonomik hareketliliğin sağlanmasında stratejik bir rol oynamaktadır. Bununla birlikte, sivil havacılık sektörü toplam küresel karbon emisyonlarının %2,5’inden sorumludur. Artan çevresel regülasyonlar ve net sıfır karbon hedefleri doğrultusunda, havayolu işletmelerinin çevresel sürdürülebilirlik stratejileri geliştirmesi kaçınılmaz hâle gelmiştir. Bu çerçevede, filo modernizasyonu, sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) kullanımı ve karbon fiyatlandırması gibi uygulamalar ön plana çıkmaktadır. Bu araştırmanın amacı, havayolu işletmelerinin karbon emisyonu azaltımına yönelik stratejilerini iktisadi bir perspektiften incelemek ve bu stratejilerin birim koltuk başı maliyet (CASK) ve net kâr marjı üzerindeki olası etkilerini değerlendirmektir. Araştırmanın konusu, farklı iş modeline (low-cost ve network carrier) sahip havayolu işletmelerinin sürdürülebilirlik stratejilerini nasıl uyguladıkları ve bu stratejilerin ekonomik performans göstergelerine etkileridir. Çalışmanın özgün yönü, karbon stratejilerinin çevresel sonuçları kadar iktisadi çıktılarını da analiz ederek sürdürülebilirliğin çok boyutlu doğasına katkı sağlamasıdır. Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yapılandırılmış olup, karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Veriler, 2020–2023 yılları arasında faaliyet gösteren 15 havayolu işletmesinin sürdürülebilirlik raporları, finansal tabloları, ESG skorları ve ICAO–IATA gibi kurumların yayınladığı sektör raporları kullanılarak ikincil veri yöntemiyle toplanmıştır. Nitel veriler içerik analiziyle kodlanmış, nicel analiz için sabit etkiler modeline dayanan panel veri regresyonu uygulanmıştır. Bağımlı değişken olarak CASK ve net kâr marjı bağımsız değişken olarak SAF kullanım oranı, filo yaşı, karbon fiyat düzeyi, ESG skoru ve operasyonel verimlilik kullanılmıştır. Olası bulgulara göre, SAF kullanımının kısa vadede maliyetleri artırmasına rağmen, uzun vadede rekabet avantajı sağladığı ESG skoru yüksek işletmelerin ise finansal dayanıklılığının daha yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, karbon vergisinin birim maliyetleri artırdığı ancak operasyonel verimlilik uygulamalarının bu baskıyı dengeleyici bir etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, çevresel sürdürülebilirlik ile ekonomik sürdürülebilirlik hedeflerinin birbirine zıt değil, stratejik olarak bütünleyici olduğu değerlendirilmiş SAF altyapısının kamu destekli yatırımlarla genişletilmesi, ESG raporlamalarının standardize edilmesi ve karbon vergisi gelirlerinin sektörel dönüşüme aktarılması yönünde politika önerileri sunulmuştur. Keywords : Sürdürülebilir Havacılık, Karbon Emisyonu, Ekonomik Sürdürülebilirlik, ESG Raporlaması, Panel Veri Yöntem
