Türkiye’nin İhracatında Petrol Fiyatının Etkisi

Authors : İsmail AKTAR, Cemal ELİTAŞ
Pages : 112-125
View : 68 | Download : 8
Publication Date : 2024-12-25
Abstract :Petrol 20.yy. en önemli hammaddesi olmuştur ve 21.yy. da bu devam etmektedir. Günümüzde ulaştırmadan kimyasal ürünlere kadar hemen her sektörde kullanılmaktadır. Dolayısıyla petrolün fiyatı çok önemli bir maliyet unsurudur. Petrol fiyatında yaşanacak bir artış tüm ekonomiyi olumsuz etkileyecektir. Türkiye gibi ihtiyaç duyduğu petrolün neredeyse tamamını ithal eden bir ülke, petrol fiyatlarındaki artışlardan doğrudan etkilenmektedir. Her ne kadar Türkiye uzun dönemli kontratlar sayesinde kendisini petrol fiyatlarındaki aşırı dalgalanmalara karşı korumaya çalışsa da, petrol fiyatının yüksek kalması orta ve uzun dönemde maliyet enflasyonuna dönebilecektir. Doğal kaynakları kısıtlı olan Türkiye, ihracat yaparak elde ettiği döviz geliri ile ihtiyaç duyduğu mal ve hizmetleri ithal edebilmektedir. Türk ihraç ürünlerine bakıldığında ağırlıklı olarak düşük veya orta teknoloji gerektiren ürünlerdir. Dolayısıyla ihracatımız yurtdışı fiyatlara aşırı duyarlıdır. Hipotezimiz (H1) petrol fiyatlarındaki artışın Türkiye ihracatını olumsuz etkileyeceği yönündedir. Kullandığımız aylık veri seti 01/2010 ile 04/2024 arasını kapsamaktadır. Bağımlı değişkenimiz aylık ihracat USD cinsinden, bağımsız değişkenlerimiz; Brent tipi petrol fiyatı USD, döviz kuru sepeti (Euro+USD)/2 iki kurun ortalaması alınmıştır. Tüm veriler TUIK ve TCMB web sayfalarından elde edilmiştir. İki döviz kurunun ortalama alınma nedeni Türkiye’nin neredeyse tüm dış ticareti bu iki para birimi ile yapılmakta ve dış ticaretteki ağırlıkları da neredeyse eşit olmasıdır. Serilerin ADF birim kök testleri birim kök içerdiği hipotezini kabul etmiş ve ilk farklarından sonra seriler durağan hale gelmiştir. Johansen eşbütünleşme testi en az bir eşbütünleşmenin varlığını göstermiştir. Petrol fiyatı ve sepet kurundan ihracata dönük Granger nedenselliği ortaya konmuştur.
Keywords : İhracat, Petrol Fiyatı, Döviz Kurları, Johansen Eş Bütünleşme, Granger Nedensellik

ORIGINAL PAPER URL