A universal parser or language specific parsing strategies: A study on relative clause attachment preference in Turkish

Authors : Zeynep BAŞER

Pages : 1-21

Doi:10.29000/rumelide.648403

View : 31 | Download : 6

Publication Date : 2019-11-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada bir dizi deney ile tek dilli Türkçe konuşanların ilgi tümcesi bağlama tercihlerinde sözdizimsel hazırlama etkisi incelenmiştir. İlgi tümcesi bağlama tercihlerinin diller arasında farklılık göstermesi, çözümleme stratejilerinin evrensel ilkelere değil dile özgü değiştirgenlere bağlı olabileceği fikrini ortaya çıkarmıştır. Bu nedenle, birçok model çözümleyicinin evrenselliği, ilk analizde işleyen altta yatan mekanizma, ve cümle işlemlemede kullanılan bilgi kaynaklarıyla ilgili varsayımlarını ileri sürmüştür. Ancak, farklı materyaller ve yöntemler kullanılarak farklı dillerde yapılan bir çok çalışmada elde edilen bir biriyle çelişen bulguları açıklayacak tek bir model henüz mevcut değil. İlgi tümcesi bağlama tercihlerini detaylı bir şekilde incelemek için, bu çalışmada iki çevrimdışı insert ignore into journalissuearticles values(kağıt-kalem); ve bir çevrimiçi insert ignore into journalissuearticles values(kendi hızında okuma); yöntemi kullandık. Sonuçlar bir dizi etken kontrol edildiğinde tek dilli Türkçe konuşan bireylerin belirli bir bağlama tercihi göstermediğini ortaya koymuştur. Başka bir deyişle, ilgi tümcesi bağlama tercihlerinin anlamsal etkenlere     insert ignore into journalissuearticles values(örn. tamlayan ve tamlanan isimlerin yakın ve uzak yüklem ile anlamsal ilişkisi);, çalışma şartları insert ignore into journalissuearticles values(örn. örtülü işlemleme veya yönlendirilmiş değerlendirme);, ve kullanılan tekniklere insert ignore into journalissuearticles values(örn. çevrimdışı veya çevrimiçi); bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Yine de, sözdizimsel hazırlama etkisi, tek dilli Türkçe konuşan bireylerin alternatif bağlama yorumlarının ağaç yapısını insert ignore into journalissuearticles values(aşamalı oluşumunu); ayrıştırdığını göstermektedir. Ayrıca, sonuçlar NP1 insert ignore into journalissuearticles values(tamlayan); ile bağlama tercihi eğilimi göstermenin yapısal karmaşıklık insert ignore into journalissuearticles values(etken ve edilgen); ve çalışma deseni insert ignore into journalissuearticles values(çevrimiçi ve çevrimdışı, ya da dikkatin yönlendirilmesi veya örtük işlemle); gibi koşullardan doğan bilişsel talebi azaltma stratejisi olarak işlemleme zorluğu ile ilişkilendirilebileceğini önermektedir. 
Keywords : İlgi tümcesi bağlama, Türkçe, cümle işlemleme, sözdizimsel hazırlama

ORIGINAL ARTICLE URL